Γράφει ο Μιχάλης Ψύλος - Η δημοκρατία δεν είναι πλέον το πεπρωμένο, αλλά η εξαίρεση, και μάλιστα υπό πολιορκίαΣαράντα χρόνια πίσω έχει υποχωρήσει η δημοκρατία σε όλο τον κόσμο, σύμφωνα με την παγκόσμια έκθεση της Human Rights Watch (HRW), για το 2026.«Η δημοκρατία έχει πλέον επιστρέψει στα επίπεδα του 1985», γράφει ο διευθυντής της Human Rights Watch, Φιλίπ Μπολοπιόν. «Το 72% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει υπό αυταρχικό καθεστώς», εξηγεί.Το διεθνές σύστημα των ανθρωπίνων δικαιωμάτων βιώνει μια από τις πιο κρίσιμες φάσεις του από το τέλος του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, επισημαίνεται στην έκθεση των 500 σελίδων που αναλύει την κατάσταση των θεμελιωδών δικαιωμάτων σε περισσότερες από 100 χώρες. Μια έκθεση που σκιαγραφεί την εικόνα ενός κόσμου όπου ο αυταρχισμός , η ατιμωρησία και τα διπλά μέτρα και σταθμά γίνονται ο κανόνας.Οι Ηνωμένες Πολιτείες κατέχουν κεντρική θέση στην Παγκόσμια Έκθεση του 2026, όχι μόνο λόγω της σοβαρότητας των εγχώριων παραβιάσεων, αλλά και λόγω του παγκόσμιου αντίκτυπου των επιλογών της Ουάσιγκτον. Σύμφωνα με την Human Rights Watch, η δεύτερη θητεία του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ σηματοδότησε μια άνευ προηγουμένου επιτάχυνση στην κατάργηση των δημοκρατικών εγγυήσεων.Στις ΗΠΑ, η ICE-η διαβόητη υπηρεσία ελέγχου της μετανάστευσης- «στοχεύει έγχρωμους ανθρώπους, χρησιμοποιώντας υπερβολική βία, τρομοκρατώντας κοινότητες, συλλαμβάνοντας αδικαιολόγητα δεκάδες πολίτες και, πιο πρόσφατα, σκοτώνοντας αδικαιολόγητα δύο άτομα στη Μινεάπολη», αναφέρει η ανθρωπιστική οργάνωση , που εδρεύει στη Νέα Υόρκη, αλλά έχει ερευνητές σε περισσότερες από 100 χώρες.«Η Ρωσία και η Κίνα είναι λιγότερο ελεύθερες σήμερα από ό,τι ήταν πριν από 20 χρόνια», αναφέρει επίσης η έκθεση.

Υπονόμευση της αξιοπιστίας της Ε.Ε.

Στην Ευρώπη,σύμφωνα με την HRW, η αποτυχία των ευρωπαϊκών θεσμικών οργάνων και των κρατών μελών να δώσουν προτεραιότητα στην προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων υπονομεύει το κράτος δικαίου, τον δημοκρατικό χώρο και την αξιοπιστία της Ευρώπης.Η Έκθεση καταγράφει παράνομες επαναπροωθήσεις στα σύνορα, συμφωνίες με τρίτες χώρες που δεν παρέχουν εγγυήσεις για τα πολιτικά δικαιώματα, αυθαίρετη κράτηση μεταναστών και την αυξανόμενη χρήση τεχνολογιών επιτήρησης χωρίς επαρκή προστασία της ιδιωτικής ζωής. Οι μεταρρυθμίσεις στο Σύμφωνο για τη Μετανάστευση και το Άσυλο κινδυνεύουν επίσης να ομαλοποιήσουν πρακτικές που ήδη θεωρούνται ασύμβατες με το διεθνές δίκαιο.

«Δημοκρατική ύφεση»

Η Human Rights Watch πιστοποιεί ότι βρισκόμαστε σε αυτό που οι ειδικοί αποκαλούν «δημοκρατική ύφεση». Η αντιμετώπιση του αυταρχικού ρεύματος και η υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των διεθνών οργανισμών, έχει γίνει μια «πρόκληση γενεών». Αρκεί να ξεφυλλίσει κανείς μερικά βιβλία ιστορίας για να καταλάβει πώς η εποχή στην οποία ζούμε, αντικατοπτρίζει άλλες καταστάσεις του παρελθόντος.Μετά το 1989 και την κατάρρευση του λεγόμενου «υπαρκτού σοσιαλισμού», υποτίθεται ότι η φιλελεύθερη δημοκρατία θα ήταν η μορφή του πολιτεύματος που προοριζόταν να εδραιωθεί σε παγκόσμια κλίμακα. Η ιδέα του «τέλους της ιστορίας» του Φουκογιάμα, υποτίθεται ότι θα εξέφραζε αυτή την πεποίθηση: παρά τις συγκρούσεις και τις καθυστερήσεις, ο κόσμος θα ευθυγραμμιζόταν σταδιακά με ένα μοντέλο βασισμένο στις ελεύθερες εκλογές, τα ατομικά δικαιώματα και το κράτος δικαίου .

Μίσος και φόβος

Σήμερα, το σενάριο φαίνεται να έχει αντιστραφεί. Η δημοκρατία δεν είναι πλέον το πεπρωμένο, αλλά η εξαίρεση, και μάλιστα υπό πολιορκία. Δεν αμφισβητείται πλέον μόνο «απ` έξω», από ολοένα και πιο αυταρχικά καθεστώτα. Η δημοκρατία διαβρώνεται από μέσα, χάνοντας την επιρροή, τη νομιμότητά της και την ικανότητά της να διαμορφώνει το μέλλον.Το είχε πει πριν από σχεδόν τέσσερις αιώνες, ο μεγάλος Ολλανδός φιλόσοφος Μπαρούχ Σπινόζα, στην περίφημη «Θεολογικοπολιτική πραγματεία»: «Μια κοινωνία που κυριαρχείται από το μίσος και τον φόβο είναι καταδικασμένη στην τυραννία».Πηγή: ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ