Η Ελλάδα κατέγραψε τη δεύτερη υψηλότερη πραγματική φορολογική επιβάρυνση της εργασίας

Ο πραγματικός φορολογικός συντελεστής στην εργασία στην Ελλάδα διαμορφώθηκε στο 40,5%

Η Ελλάδα κατέγραψε το 2023 τη δεύτερη υψηλότερη πραγματική φορολογική επιβάρυνση της εργασίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση, σύμφωνα με το νέο Policy Brief του ΚΕΦΙΜ με τίτλο «Η πραγματική φορολόγηση στην κατανάλωση και την εργασία». Η ανάλυση βασίζεται στα πιο πρόσφατα διαθέσιμα στοιχεία της Eurostat και εξετάζει τη διαχρονική εξέλιξη της πραγματικής φορολόγησης στην Ελλάδα σε σύγκριση με τις υπόλοιπες χώρες της ΕΕ.

Σύμφωνα με τα ευρήματα της μελέτης, ο πραγματικός φορολογικός συντελεστής στην εργασία στην Ελλάδα διαμορφώθηκε το 2023 στο 40,5%, επίπεδο που κατατάσσει τη χώρα στη 2η θέση μεταξύ των 27 κρατών-μελών της ΕΕ, πίσω μόνο από την Ιταλία. Η επίδοση αυτή υπερβαίνει τον ευρωπαϊκό μέσο όρο κατά 3,5 ποσοστιαίες μονάδες και αποτυπώνει μια διαρθρωτική μετατόπιση της φορολογικής επιβάρυνσης στην εργασία σε σχέση με την προ κρίσης περίοδο.

Σημειώνεται ότι ο πραγματικός φορολογικός συντελεστής στην εργασία το 2023 ήταν σχεδόν ίδιος με τα επίπεδα του 2019 και ελαφρώς χαμηλότερος από την κορύφωση του 2022 (41,5%). Σε σύγκριση με το 2009, η μεταβολή ανέρχεται στις +5,5 μονάδες. Το 2023, η ΕΕ βρισκόταν στο 37,0%, οπότε η απόκλιση της Ελλάδας φτάνει τις +3,5 μονάδες.

Αντίστοιχα, ο πραγματικός φορολογικός συντελεστής στην κατανάλωση ανήλθε το 2023 στο 17,8%, επίπεδο κατά 2,4 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερο από τον μέσο όρο της ΕΕ. Η Ελλάδα κατατάσσεται στη 14η θέση μεταξύ των χωρών της Ένωσης, ωστόσο η σύγκριση με το 2009 καταδεικνύει μια σαφή μετακίνηση από καθεστώς χαμηλής φορολόγησης της κατανάλωσης σε καθεστώς υψηλότερης και παγιωμένης επιβάρυνσης.

Σε σύγκριση με το 2009, ο συντελεστής στην Ελλάδα το 2023 έχει αυξηθεί κατά 4,5 μονάδες. Ενώ το 2009 η Ελ λάδα ήταν 2,7 ποσοστιαίες μονάδες χαμηλότε ρα από τον μέσο όρο της ΕΕ, το 2023 βρίσκεται 1,4 ποσοστιαίες μονάδες υψηλότερα.

Το Policy Brief αναδεικνύει ότι, παρά τις μειώσεις ονομαστικών φορολογικών συντελεστών και ασφαλιστικών εισφορών μετά το 2019, η συνολική πραγματική φορολογική επιβάρυνση της εργασίας παραμένει υψηλή. Βασικοί παράγοντες είναι ο πληθωρισμός, η μη τιμαριθμοποίηση της φορολογικής κλίμακας και το φαινόμενο της δημοσιονομικής ολίσθησης (fiscal drag), που μετακινεί φορολογούμενους σε υψηλότερα φορολογικά κλιμάκια χωρίς αντίστοιχη αύξηση της αγοραστικής τους δύναμης.

Όπως σημειώνει το ΚΕΦΙΜ, η μετατόπιση του φορολογικού βάρους στην εργασία και την κατανάλωση, και η διατήρηση της σχετικά υψηλότερης φορολογικής επιβάρυνσης κυρίως στην εργασία, καταδεικνύουν πως η δημοσιονομική προσαρμογή στην κρίση στηρίχθηκε και διατηρήθηκε μετά από την έξοδο της χώρας από τα μνημόνια στην άνιση κατανομή του φορολογικού βάρους.

Η αρχική αύξηση (μέσα στην κρίση) και η μετέπειτα διατήρηση (μετά την κρίση) των σχετικών φορολογικών συντελεστών μαζί με την καλύτερη λειτουργία του φορολογικού μηχανισμού, με χαρακτηριστικό παράδειγμα την αύξηση των ηλεκτρονικών συναλλαγών, συνετέλεσαν στην σταθερή δημοσιονομική πολιτική αλλά και την σχετικά υψηλή φορολόγηση ιδίως σε ό,τι αφορά τους έμμεσους φόρους και τους φόρους στην μισθωτή εργασία.

Η Μιράντα Ξαφά, μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του ΚΕΦΙΜ και Διδάκτωρ Οικονομικών, δήλωσε σχετικά: «Η μελέτη του ΚΕΦΙΜ δείχνει ξεκάθαρα την μεγάλη αύξηση του φορολογικού βάρους στη διάρκεια της κρίσης 2010-18 στην Ελλάδα, η οποία δεν αντιστράφηκε στη συνέχεια.

Η φορολόγηση της εργασίας –ιδιαίτερα στα μεσαία και υψηλά κλιμάκια– παραμένει υπέρμετρη ακόμη και μετά τη μείωση των συντελεστών φορολογίας εισοδήματος που ισχύει από φέτος. Στην ουσία οι μειώσεις απλώς αντισταθμίζουν την επίπτωση του πληθωρισμού της περασμένης τετραετίας (20% σωρευτικά), που έσπρωξε τα νοικοκυριά σε υψηλότερες φορολογικές κλίμακες χωρίς να έχει αυξηθεί η αγοραστική δύναμη των εισοδημάτων τους.

Το ΚΕΦΙΜ έχει προτείνει αναλογική φορολογία (flat tax) ή, κατ’ ελάχιστον, σημαντική μείωση της προοδευτικότητας της φορολογικής κλίμακας που δυσκολεύει την προσέλκυση εξειδικευμένου και διευθυντικού προσωπικού στη χώρα μας και επιτείνει το πρόβλημα της φυγής ανθρώπινου δυναμικού».