Και είμαστε ακόμη στην αρχή

Της Έφης Τριήρη – «Υπάρχουν δεκαετίες όπου δεν συμβαίνει τίποτα και υπάρχουν εβδομάδες όπου συμβαίνουν δεκαετίες». Το απόφθεγμα περιγράφει εύστοχα τις πρώτες εβδομάδες του 2026, που θυμίζουν εκείνες τις σπάνιες ιστορικές στιγμές όπου οι εξελίξεις συμπυκνώνονται και παλαιές βεβαιότητες καταρρέουν.

Για δεκαετίες, η διεθνής τάξη στηριζόταν σε θεμελιώδεις παραδοχές: ότι η Δύση μοιράζεται κοινές αξίες, ότι η παγκόσμια οικονομική αλληλεξάρτηση είναι μη αναστρέψιμη και ότι θεσμοί όπως η Fed λειτουργούν ανεξάρτητα από την πολιτική εξουσία. Σήμερα, όλες αυτές οι βάσεις δοκιμάζονται ταυτόχρονα.

Η μεγαλύτερη ρήξη αφορά τη σχέση των ΗΠΑ με την Ευρώπη. Η απειλή απόκτησης της Γροιλανδίας από την Ουάσιγκτον, ακόμη και εις βάρος συμμάχων του ΝΑΤΟ, δεν είναι απλώς μια γεωπολιτική πρόκληση, αλλά ένδειξη ότι οι κοινές αξίες δεν αποτελούν πλέον συνεκτικό στοιχείο της Δύσης. Αυτή η απόκλιση δεν προμηνύει απλώς ένταση, αλλά μια σταδιακή αποσύνδεση.

Παράλληλα, οι ΗΠΑ επαναδιατυπώνουν το Δόγμα Μονρόε -που κήρυξε το δυτικό ημισφαίριο εκτός ορίων για την ευρωπαϊκή αποικιοκρατία- με επίκεντρο τους πλουτοπαραγωγικούς πόρους. Η προσέγγιση στη Βενεζουέλα δείχνει μια εξωτερική πολιτική λιγότερο προσηλωμένη στη δημοκρατία και περισσότερο στον έλεγχο στρατηγικών αγαθών, αφού ο Τραμπ άφησε σε μεγάλο βαθμό ανέπαφη την ηγεσία της χώρας και έδωσε προτεραιότητα στον έλεγχο του πετρελαίου. Το μήνυμα είναι σαφές: η ισχύς και η αυτάρκεια υπερισχύουν των αξιών.

Στο οικονομικό πεδίο, η επιδίωξη τεχνολογικής αυτονομίας μέσω της επαναπατριζόμενης παραγωγής ημιαγωγών μειώνει κρίσιμες εξαρτήσεις, αλλά ταυτόχρονα αλλάζει τα κίνητρα διατήρησης της διεθνούς σταθερότητας. Όταν η αλληλεξάρτηση υποχωρεί, οι χώρες προσανατολίζονται σε στρατηγικές αυτονομίας και εσωστρέφειας.

Την ίδια στιγμή, η σύγκρουση Τραμπ με τη Fed και το τέλος της εποχής του φθηνού χρήματος στην Ιαπωνία εντείνουν τη χρηματοπιστωτική αβεβαιότητα. Οι αγορές συνειδητοποιούν ότι ακόμη και οι πιο «ακλόνητοι» θεσμοί δεν είναι απρόσβλητοι από πολιτικές πιέσεις. Ακόμη κι αν τα θεσμικά αντίβαρα αντέξουν, η Fed δεν θα είναι η ίδια.

Καμία από αυτές τις εξελίξεις δεν είναι από μόνη της καθοριστική. Όλες μαζί όμως σηματοδοτούν μια μετάβαση σε έναν κόσμο λιγότερο προβλέψιμο, λιγότερο συνεργατικό και σαφώς πιο ασταθή. Και βρισκόμαστε ακόμη στην αρχή του έτους.

Πηγή: naftemporiki.gr