Κατερίνα Σπυριδάκη: «Αξιοκρατία είναι να βάλετε, επιτέλους, όρια στη δική σας ανεξέλεγκτη εξουσία»

Η Κατερίνα Σπυριδάκη αναγνώρισε ότι στο νομοσχέδιο υπάρχουν θετικές διατάξεις, ξεκαθαρίζοντας ότι το ΠΑΣΟΚ θα τις στηρίξει 

Στις αντιφάσεις του νέου συστήματος επιλογής και εξέλιξης των στελεχών της δημόσιας διοίκησης, στη διατήρηση των αναθέσεων και του πολιτικού περιθωρίου επιλογής, αλλά και στην ανάγκη αποκατάστασης της εμπιστοσύνης των πολιτών στους δημοκρατικούς θεσμούς επικεντρώθηκε η Βουλευτής Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Κατερίνα Σπυριδάκη, κατά την ομιλία της στην Ολομέλεια της Βουλής επί του νομοσχεδίου του Υπουργείου Εσωτερικών για την αναμόρφωση της βαθμολογικής διάρθρωσης και του συστήματος επιλογής προϊσταμένων στον δημόσιο τομέα.

Η Κατερίνα Σπυριδάκη αναγνώρισε ότι στο νομοσχέδιο υπάρχουν θετικές διατάξεις, ξεκαθαρίζοντας ότι το ΠΑΣΟΚ θα τις στηρίξει. Άσκησε, ωστόσο, έντονη κριτική σε ένα σύστημα που, όπως υποστήριξε, γίνεται αυστηρότερο απέναντι στον δημόσιο υπάλληλο, υποβαθμίζει την αξία των ακαδημαϊκών και επαγγελματικών προσόντων, επιμηκύνει τον χρόνο εξέλιξης και δεν παρέχει δικαίωμα ένστασης επί της γραπτής εξέτασης, ενώ την ίδια στιγμή αφήνει ανέπαφα τις αναθέσεις και το περιθώριο της πολιτικής ηγεσίας κατά την τελική επιλογή.

Από τη μνήμη των μαρτυρικών χωριών στη σημερινή μάχη για τη Δημοκρατία

Ξεκινώντας την ομιλία της, η Βουλευτής αναφέρθηκε στην παρουσία της στη Ρίζα Ιεράπετρας, στις εκδηλώσεις μνήμης για τα 83 χρόνια από τις σκοτεινές ημέρες του 1943, συνδέοντας τη μνήμη των μαρτυρικών χωριών της περιοχής με τη σημερινή ευθύνη υπεράσπισης της Δημοκρατίας.

Όπως χαρακτηριστικά τόνισε: «Η μνήμη εν τέλει και η απότιση φόρου τιμής δεν είναι κάτι που αφορά το παρελθόν, πρέπει να λειτουργεί ως έναν τρόπο για να βλέπουμε το μέλλον με καθαρή ματιά. Γιατί όταν θυμόμαστε τι μπορεί να συμβεί, όταν ο φόβος, το μίσος, ο θυμός και η απαξίωση της ανθρώπινης ζωής γίνουν κανονικότητα, τότε η ιστορία δεν είναι κάτι που αφορά το παρελθόν, αλλά γίνεται προειδοποίηση και αυτή η προειδοποίηση μας αφορά όλους.»

Με αφορμή και τη Διεθνή Ημέρα της Δημοκρατίας, υπογράμμισε ότι η πραγματική απειλή δεν βρίσκεται μόνο στις ακραίες πολιτικές εκφράσεις, αλλά και στην εξοικείωση της κοινωνίας με την αδικία, τη βία, την απαξίωση των θεσμών και την αδιαφορία απέναντι στον συνάνθρωπο.

«Τότε ο εχθρός είχε μορφή. Σήμερα όμως, δυστυχώς, δεν έχει. Είναι ο φόβος, είναι η αδιαφορία, είναι η λήθη και τα όπλα μας δεν είναι συμβατικά, είναι η αλληλεγγύη, είναι η ανθρωπιά, η μνήμη και πάνω απ’ όλα, η ενότητα και η ευθύνη να μην συμβιβαστούμε με λιγότερη ελευθερία, με λιγότερη αξιοπρέπεια, με λιγότερη δημοκρατία, με λιγότερη δικαιοσύνη.»

«Η πολιτική καταδίκη γράφεται με την κοινωνία»

Η Κατερίνα Σπυριδάκη στάθηκε ιδιαίτερα στην ενίσχυση των ακραίων πολιτικών δυνάμεων στην Ευρώπη, επισημαίνοντας ότι η αντιμετώπισή τους δεν εξαντλείται στην ποινική τους αντιμετώπιση.

«Η ποινική καταδίκη γράφεται με μία απόφαση. Η πολιτική καταδίκη όμως γράφεται με την κοινωνία και κερδίζεται όταν αναζωογονείς τη δημοκρατία και όταν ενισχύεις τα δημοκρατικά αντανακλαστικά του πολίτη.»

Όπως σημείωσε, δεν είναι όλοι όσοι στρέφονται στα άκρα ιδεολογικά στρατευμένοι. Ανάμεσά τους βρίσκονται πολίτες θυμωμένοι και απογοητευμένοι, οι οποίοι έχουν πάψει να πιστεύουν ότι η πολιτική τούς ακούει και ότι οι θεσμοί μπορούν να βελτιώσουν τη ζωή τους.

Σε αυτό το πλαίσιο συνέδεσε τη Δημοκρατία με την καθημερινότητα: με τα νοσοκομεία που λειτουργούν με κενά, τους εκπαιδευτικούς που αδυνατούν να εξασφαλίσουν στέγη, την ακρίβεια που εξαντλεί το οικογενειακό εισόδημα, αλλά και μια δημόσια διοίκηση στην οποία εξακολουθούν να υπάρχουν αναθέσεις και μηχανισμοί που αναπαράγουν την αντίληψη του πελατειακού κράτους.

«Η δημοκρατία χρειάζεται πολίτες να εμπιστεύονται τους θεσμούς της και αν το ίδιο το πολιτικό σύστημα αποδυναμώνει την παιδεία, την υγεία, αφήνει την ακρίβεια να διαβρώνει την καθημερινή ζωή των πολιτών, υπονομεύει τη δημόσια διοίκηση και τελικά την εμπιστοσύνη, τότε φτιάχνεις ένα έδαφος πάνω στο οποίο θα πατήσουν εκείνοι τους οποίους υποτίθεται ότι θέλεις να αφήσεις στο περιθώριο.»

«Τόσο αυστηρό για τον υπάλληλο, τόσο ελαστικό στην πολιτική επιλογή»

Περνώντας στις διατάξεις του νομοσχεδίου, η Κατερίνα Σπυριδάκη έθεσε το κεντρικό ερώτημα για το τι εννοεί τελικά η Κυβέρνηση όταν μιλά για «αξιοκρατία».

Όπως υπογράμμισε: «Για εμάς αξιοκρατία δεν σημαίνει να αλλάζεις τους όρους στη μέση της διαδρομής, να περιορίζεις την αξία των προσόντων στο 5% ή στο 10% ή να οικοδομείς ένα σύστημα τόσο αυστηρό για τον υπάλληλο και τόσο ελαστικό όταν φτάσει η ώρα της πολιτικής επιλογής.»

Ως χαρακτηριστικό παράδειγμα ανέδειξε το άρθρο 28 και τις προϋποθέσεις συμμετοχής στη γραπτή εξέταση για το μητρώο υποψηφίων προϊσταμένων. Επισήμανε ότι δημιουργείται μία μεταβατική ρύθμιση αυστηρότερη ακόμη και από το πάγιο σύστημα που πρόκειται να ακολουθήσει, με αποτέλεσμα εργαζόμενοι που έχουν επενδύσει στην εκπαίδευση και την υπηρεσιακή τους εξέλιξη να αποκλείονται από την πρώτη διαδικασία.

Και ο αποκλεισμός αυτός, όπως τόνισε, δεν είναι χωρίς συνέπειες, καθώς η επόμενη εξέταση προβλέπεται να πραγματοποιείται τουλάχιστον μία φορά ανά τέσσερα χρόνια.

«Ποιοι πληρώνουν την αντίφαση; Μα, φυσικά οι υπάλληλοι, αυτοί που τους λέμε “Αποκτήστε προσόντα”, “Μορφώσου”, “Εξελίξου” και μετά τι τους απαντάμε; “Ωραία, περίμενε”. Είναι μάλλον ιδιότυπη επιβράβευση προσπάθειας.»

55% η εξέταση – 5% και 10% τα προσόντα

Ιδιαίτερα επικριτική ήταν η Βουλευτής απέναντι στη στάθμιση των κριτηρίων στο νέο σύστημα επιλογής προϊσταμένων.

Η γραπτή εξέταση του ΑΣΕΠ αποκτά βαρύτητα 55% στη συνολική μοριοδότηση, ενώ τα τυπικά προσόντα περιορίζονται στο 10% για διευθυντές και τμηματάρχες και μόλις στο 5% για τους γενικούς διευθυντές.

«Αυτό είναι για εμάς προβληματικό. Προβληματικό να αντιμετωπίζονται χρόνια σπουδών, επιστημονική εξειδίκευση και πραγματική υπηρεσιακή διαδρομή ως σχεδόν περιθωριακά στοιχεία απέναντι στην επίδοση μιας εξέτασης.»

Το πρόβλημα, όμως, όπως εξήγησε, γίνεται ακόμη μεγαλύτερο από τη στιγμή που η προϋπηρεσία σε θέση ευθύνης μοριοδοτείται χωρίς ουσιαστική διάκριση ανάμεσα σε όσους ανέλαβαν τη θέση μετά από κανονική διαδικασία κρίσης και σε όσους βρέθηκαν σε αυτή με αναπλήρωση ή ανάθεση.

«Πρώτα αναθέτετε τη θέση, μετά η ανάθεση γίνεται προσόν»

Η Κατερίνα Σπυριδάκη περιέγραψε έναν φαύλο κύκλο που, αντί να περιορίζει τις σχέσεις εξάρτησης στη δημόσια διοίκηση, κινδυνεύει να τις ενσωματώσει στο ίδιο το σύστημα υπηρεσιακής εξέλιξης.

«Για να το πούμε απλά, πρώτα αναθέτετε τη θέση, η ανάθεση γίνεται προσόν και το προσόν αυτό δίνει λόγο έτσι ώστε να ορίσει ο προϊστάμενος πόσο και αν θα εξελιχθεί ο υφιστάμενός του. Αυτή η επιλογή όχι μόνο δεν αποδυναμώνει τις σχέσεις εξάρτησης, αλλά αντίθετα τις ενσωματώνει στο ίδιο το σύστημα εξέλιξης.»

Ακόμη μεγαλύτερη αντίφαση, όπως σημείωσε, αποτελεί το γεγονός ότι ενώ η γραπτή εξέταση αποκτά τόσο μεγάλη βαρύτητα, ο υποψήφιος δεν διαθέτει δικαίωμα ένστασης για τη βαθμολογία του. Την ίδια στιγμή, μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, η πολιτική ηγεσία εξακολουθεί να διατηρεί περιθώριο επιλογής μεταξύ των επικρατέστερων υποψηφίων.

«Τον βαθμό λοιπόν δεν μπορείς να τον αμφισβητήσεις με ένσταση. Το πολιτικό περιθώριο όμως μένει άθικτο. Αυτό επιχειρείτε να μας το παρουσιάσετε ως αξιοκρατία.»

Περισσότερα χρόνια αναμονής – καμία απάντηση για μισθούς και στελέχωση

Η Βουλευτής αναφέρθηκε ακόμη στην αύξηση του απαιτούμενου χρόνου υπηρεσιακής εξέλιξης από 13 σε 16 χρόνια για τους υπαλλήλους ΠΕ και από 14 σε 19 χρόνια για τους υπαλλήλους ΤΕ.

Όπως τόνισε, το μήνυμα που στέλνει η Κυβέρνηση στον δημόσιο υπάλληλο είναι ότι πρέπει να περιμένει περισσότερο, να περνά περισσότερα φίλτρα και να αποδεικνύει διαρκώς ότι δικαιούται να εξελιχθεί.

Την ίδια στιγμή, επισήμανε την απουσία ουσιαστικής απάντησης για τις ειδικότητες που το ίδιο το Δημόσιο δηλώνει ότι αδυνατεί να προσελκύσει:

«Δεν μιλώ για τους μηχανικούς και τους πληροφορικάριους τους οποίους λέμε ότι δεν μπορούμε να βρούμε. Κανένας λόγος για το μισθολογικό, κανένας λόγος για τις συνθήκες και την προοπτική.»

«Η μόνιμη δημόσια διοίκηση είναι άλλο και άλλο η εκάστοτε πολιτική ηγεσία»

Κλείνοντας, η Κατερίνα Σπυριδάκη υπογράμμισε τη θεμελιώδη διάκριση ανάμεσα στη μόνιμη δημόσια διοίκηση και στην εκάστοτε πολιτική εξουσία, επισημαίνοντας ότι δεν πρέπει να θολώνουν τα όρια μεταξύ τους.

Στάθηκε, επίσης, στην τροπολογία με την οποία προβλέπεται ήδη ο τρόπος αντιμετώπισης ενδεχόμενης μελλοντικής ακύρωσης διοικητικών πράξεων από δικαστήριο, σχολιάζοντας χαρακτηριστικά:

«Ομολογώ ότι αυτή η προνοητικότητα εντυπωσιάζει. Μακάρι να είχατε την ίδια προνοητικότητα και να εξαντλούνταν στη νομιμότητα των πράξεων και να μην ήταν αναγκαίο, στο ενδεχόμενο της ακύρωσης, να προχωράμε σε επόμενα βήματα.»

Η Βουλευτής συμπύκνωσε την κριτική της επισημαίνοντας ότι, από τη μία πλευρά, το νέο σύστημα απαιτεί συνεχώς περισσότερα από τον δημόσιο υπάλληλο — περισσότερη αναμονή, περισσότερες εξετάσεις και περισσότερα φίλτρα — ενώ, από την άλλη, τα περιθώρια της πολιτικής επιλογής παραμένουν.

Και ολοκλήρωσε την παρέμβασή της με μία σαφή θέση για το πώς αντιλαμβάνεται το ΠΑΣΟΚ την αξιοκρατία στη δημόσια διοίκηση:

«Το Δημόσιο δεν είναι ιδιοκτησία της πλειοψηφίας, ούτε μηχανισμός για τον οποίο ο υπάλληλος αναμένει πότε ο προϊστάμενός του θα προχωρήσει. Αξιοκρατία είναι να βάλετε, επιτέλους, όρια στη δική σας ανεξέλεγκτη εξουσία.»