Αγρότες: Παραμένουν οι ανισότητες στο εισόδημα

Αποκαλυπτική έκθεση για την εξέλιξη των αγροτικών εισοδημάτων το 2024  

Ανάκαμψη αλλά όχι επιστροφή στα υψηλά του 2022 καταγράφει το αγροτικό εισόδημα σε ευρωπαϊκό επίπεδο το 2024, μετά τη σημαντική υποχώρηση της προηγούμενης χρονιάς, με τους αγρότες να δίνουν τη μάχη για τη βιωσιμότητα των εκμεταλλεύσεών τους.

Οι διαφορές μεταξύ κρατών-μελών, το μέγεθος των εκμεταλλεύσεων, το είδος της παραγωγής, η πρόσβαση στις ενισχύσεις και η δυνατότητα πραγματοποίησης νέων επενδύσεων διαμορφώνουν ένα σύνθετο τοπίο, στο οποίο η βελτίωση των μέσων οικονομικών μεγεθών δεν μεταφράζεται απαραίτητα σε ισχυρότερη οικονομική θέση για όλους τους αγρότες.

Το μέσο αγροτικό εισόδημα ανά εργαζόμενο στην ΕΕ διαμορφώθηκε το 2024 στα 31.500 ευρώ.

Αυτό είναι το βασικό συμπέρασμα της έκθεσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, με τίτλο «Εισοδήματα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων στην ΕΕ – Βασικές εξελίξεις το 2024», η οποία δημοσιεύθηκε τον Σεπτέμβριο του 2026 και βασίζεται σε προκαταρκτικά στοιχεία του Δικτύου Δεδομένων για τη Βιωσιμότητα των Γεωργικών Εκμεταλλεύσεων (FSDN). Η έκθεση εξετάζει την εξέλιξη των εισοδημάτων, τον ρόλο των άμεσων ενισχύσεων, τις διαφοροποιήσεις μεταξύ παραγωγικών κλάδων και την πορεία των επενδύσεων.

Το εισόδημα για τους αγρότες

Σύμφωνα με τα στοιχεία της έκθεσης, το μέσο αγροτικό εισόδημα ανά εργαζόμενο στην ΕΕ διαμορφώθηκε το 2024 στα 31.500 ευρώ, καταγράφοντας αύξηση 5,2% σε σύγκριση με το 2023, ωστόσο, δεν επαναφέρει τα εισοδήματα στα επίπεδα-ρεκόρ του 2022, όταν είχαν φθάσει τα 35.100 ευρώ ανά εργαζόμενο. Σε ονομαστικούς όρους, το αγροτικό εισόδημα ανά εργαζόμενο ήταν το 2024 κατά 64% υψηλότερο σε σχέση με το 2014.

Η βελτίωση του 2024 αποδίδεται κυρίως στην αύξηση της αξίας της παραγωγής κατά 1,3% και στη μείωση των ενδιάμεσων καταναλώσεων κατά 1,1%. Οι δύο αυτές εξελίξεις αντιστάθμισαν την αύξηση των αποσβέσεων κατά 5,9%, ενώ ιδιαίτερη σημασία είχε η μείωση του κόστους των λιπασμάτων κατά 18%. «Αυτή ήταν η πρώτη μείωση από την έναρξη της ανοδικής τάσης το 2022, οπότε το κόστος των λιπασμάτων αυξήθηκε απότομα λόγω των υψηλότερων τιμών ενέργειας και πρώτων υλών, καθώς και των διαταραχών στην αλυσίδα εφοδιασμού», αναφέρεται στην έκθεση.

Τάση επιπέδου εισοδήματος από το 2014 (ανά χιλιάδες ευρώ):

Σημαντικές διαφορές στα επίπεδα εισοδήματος μπορούν να παρατηρηθούν σε ολόκληρες τις χώρες της ΕΕ, τις περιφέρειες και τους τύπους γεωργίας. Όπως και τα προηγούμενα χρόνια, το βορειοδυτικό τμήμα της ΕΕ (Δανία, Βόρεια Γερμανία, Κάτω Χώρες, Φλάνδρα, Βόρεια Γαλλία, Λουξεμβούργο και Λομβαρδία) σημείωσε τα υψηλότερα εισοδήματα ανά εργαζόμενο, ενώ η Βαλτική και τα ανατολικά και νοτιοανατολικά τμήματα της ΕΕ κατέγραψαν τα χαμηλότερα επίπεδα.

Επίπεδο εισοδήματος το 2023 και το 2024 ανά κράτος μέλος:

Οι κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις κερδίζουν έδαφος, πιέσεις σε αροτραίες καλλιέργειες και αμπελώνες

Ποιοι κερδίζουν και ποιοι χάνουν

Σημαντικές διαφορές καταγράφονται στην έκθεση και ανάλογα με τον παραγωγικό κλάδο. Ειδικότερα, οι εκμεταλλεύσεις γαλακτοπαραγωγής παρουσίασαν τη μεγαλύτερη αύξηση του μέσου εισοδήματος ανά εργαζόμενο το 2024, κατά 15,3%, μετά την πτώση που είχε προηγηθεί. Αύξηση περίπου 10% καταγράφηκε στις εκμεταλλεύσεις με άλλα ζώα βόσκησης και στις καλλιέργειες άλλων μόνιμων φυτών.

Αντίθετα, οι εκμεταλλεύσεις αροτραίων καλλιεργειών συνέχισαν την πτωτική πορεία, με μείωση εισοδήματος κατά 4,2%, ενώ οι αμπελουργικές εκμεταλλεύσεις σημείωσαν νέα υποχώρηση κατά 2,5%.

Σε απόλυτα μεγέθη, οι εκμεταλλεύσεις που ειδικεύονται στην εκτροφή χοίρων και πουλερικών κατέγραψαν το υψηλότερο μέσο εισόδημα ανά εργαζόμενο, το οποίο ανήλθε σε 82.900 ευρώ. Στον αντίποδα, οι μικτές εκμεταλλεύσεις, οι οποίες συνδυάζουν διαφορετικές παραγωγικές δραστηριότητες, εμφάνισαν το χαμηλότερο μέσο εισόδημα, στα 23.400 ευρώ.

Αντίστοιχα, οι βιολογικές εκμεταλλεύσεις κατέγραψαν χαμηλότερη αύξηση στο εισόδημα ανά εργαζόμενο (3,9%).

Επίπεδα εισοδήματος ανά περιοχή:

Οι εισοδηματικές διαφορές

Σημαντικές εισοδηματικές διαφορές μεταξύ γυναικών και ανδρών που διαχειρίζονται αγροτικές εκμεταλλεύσεις καταγράφεται στην έκθεση.

Ειδικότερα, το εισόδημα για τις εκμεταλλεύσεις που διευθύνονται από γυναίκες είναι κατά μέσο όρο 39% χαμηλότερο από το εισόδημα αυτών, που διευθύνονται από άνδρες. Αυτό το χάσμα, το οποίο αφορά σχεδόν όλα τα κράτη μέλη και τους τομείς. μειώθηκε σε σύγκριση με το 2023 κατά 3 ποσοστιαίες μονάδες.

Οι εκμεταλλεύσεις που διευθύνονται από αγρότες μέσης ηλικίας (στην ηλικιακή ομάδα των 40-64 ετών) έχουν κατά μέσο όρο τα υψηλότερα επίπεδα εισοδήματος. Επίσης, παρόλο που σε επίπεδο ΕΕ οι νέοι αγρότες φαίνεται να έχουν το χαμηλότερο εισόδημα, στα περισσότερα κράτη μέλη οι νέοι αγρότες τείνουν να έχουν τα υψηλότερα επίπεδα εισοδήματος.

Η εκπαίδευση παίζει επίσης ρόλο στα επίπεδα εισοδήματος, καθώς οι εκμεταλλεύσεις που διευθύνονται από αγρότες με πλήρη ή βασική αγροτική κατάρτιση έχουν υψηλότερο εισόδημα ανά εργαζόμενο από εκείνες, των οποίων οι διαχειριστές έχουν μόνο πρακτική γεωργική εμπειρία.

Οι άμεσες ενισχύσεις

Σημαντικό ρόλο στη βιωσιμότητα των αγροτικών εκμεταλλεύσεων συνεχίζει να έχει η Κοινή Αγροτική Πολιτική (ΚΑΠ), μέσω των άμεσων ενισχύσεων.

Το 2024, το δεύτερο έτος εφαρμογής της τρέχουσας ΚΑΠ, οι άμεσες ενισχύσεις αντιστοιχούσαν κατά μέσο όρο στο 21% του αγροτικού εισοδήματος. Ωστόσο, υπάρχουν σημαντικές αποκλίσεις μεταξύ των περιφερειών, το μέγεθος των εκμεταλλεύσεων και το είδος της παραγωγής.

Όσο μικρότερο είναι το οικονομικό μέγεθος της εκμετάλλευσης, τόσο μεγαλύτερο είναι το μερίδιο των άμεσων ενισχύσεων. Το 2024, το μερίδιο της μικρότερης κατηγορίας οικονομικού μεγέθους αυξήθηκε κατά 4% σε σύγκριση με το 2023, ενώ για τις υπόλοιπες κατηγορίες είτε μειώθηκαν έως και 2% είτε παρέμειναν αμετάβλητα.

Μερίδιο των αγροκτημάτων με θετικές ακαθάριστες επενδύσεις:

Οι επενδύσεις

Το χαμηλότερο εισόδημα το 2023 ενδέχεται να συνέβαλε σε ασθενέστερες επενδύσεις το 2024.

Μετά από μια μακροπρόθεσμη αύξηση τόσο στο εισόδημα όσο και στις επενδύσεις, οι ακαθάριστες και καθαρές επενδύσεις σε πάγια στοιχεία ενεργητικού μειώθηκαν το 2024, γεγονός που μπορεί να συνδεθεί με την πτώση του εισοδήματος που καταγράφηκε το 2023.

Το μερίδιο των εκμεταλλεύσεων που αποεπενδύουν έχει αυξηθεί από 17% το 2018 σε 22% το 2023 και μειώθηκε κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες το 2024.

Οι γεωγραφικές αποκλίσεις είναι και εδώ σημαντικές. Οι υψηλότερες αναλογίες εκμεταλλεύσεων με θετικές επενδύσεις καταγράφονται στην κεντρική και τη βόρεια Ευρώπη.

Επίσης, οι εκμεταλλεύσεις που ειδικεύονται στην εκτροφή ζώων, που τρέφονται με σπόρους και δημητριακά και εκείνες που εμπλέκονται στη γαλακτοπαραγωγή τείνουν να έχουν, κατά μέσο όρο, τα υψηλότερα επίπεδα παγίων.

Πηγή: ot.gr