Αγοράζονται κρανία

Της Κατερίνας Τζωρτζινάκη – «Όλα πουλιόνται κι όλα αγοράζονται/λαοί χτυπιόνται και οι σαύρες λιάζονται». «Η μαμά μου η αγορά» (Ρασούλης, Βαγιόπουλος, Βενετσάνου) έχει πάντα διάφορο και χαρά. Όλα ζωντανά στη συναλλαγή. Πόσο πάει μια ψυχή;

Στις «Νεκρές Ψυχές», που έγραψε το 1842, ο Νικολάι Γκόγκολ, ο Τσίτσικοφ τριγυρνάει από φέουδο σε φέουδο, μ’ ένα τεφτέρι στην τσέπη, αναζητώντας από τους γαιοκτήμονες να αγοράσει τις ψυχές των νεκρών δουλοπάροικων.

Στη Ρωσία του 19ου αιώνα η απογραφή των δουλοπάροικων γινόταν κάθε 10-15 χρόνια, έτσι ο γαιοκτήμονας συνέχιζε να πληρώνει φόρο για κάθε «κεφάλι» ακόμα και για τους νεκρούς. Ταυτόχρονα, όποιος είχε στους τίτλους ιδιοκτησίας του εργατικό δυναμικό με σκοπό να το μεταφέρει για αποικισμό στη Χερσώνα, επιδοτούνταν από το Επιτροπικό Συμβούλιο με 200 ρούβλια το «κεφάλι».

Δηλαδή, δεν υπάρχει διαφορά ανάμεσα σε «ψυχές» και «κεφάλια», όταν σκοπός είναι το κέρδος. «Αυτό το εμπόριο είναι πολύ αλλόκοτο», λέει η γριά Καρόμποτσκα.

Άλλο εμπόριο να δεις. «Αν μέχρι πρόσφατα η διακίνηση ανθρώπινων λειψάνων, όπως τα κρανία και άλλα σκελετικά μέρη, αφορούσε συλλέκτες, φοιτητές ιατρικής και, ενδεχομένως, κάποιους αντισυμβατικούς καλλιτέχνες που χρησιμοποιούσαν το σώμα ως πρώτη ύλη σε εικαστικές παρεμβάσεις, σήμερα το άνοιγμα στο παγκόσμιο εμπόριο προσελκύει και απλούς καταναλωτές, οι οποίοι κανονικοποιούν στην σφαίρα του lifestyle τα υλικά ίχνη των νεκρών ως σύμβολα αισθητικής. Διάφοροι χρήστες φωτογραφίζονται με τα αποκτήματά τους στις ψηφιακές πλατφόρμες, στο πλαίσιο μιας τάσης που εμπνέεται από την επανεμφάνιση του “γοτθικού ρεύματος”, αγνοώντας ή αδιαφορώντας για την προέλευσή τους.

Το νομικό καθεστώς είναι αποσπασματικό: στο Ηνωμένο Βασίλειο η θεσμική προστασία αφορά λείψανα ηλικίας έως 100 ετών, χωρίς πρόβλεψη για τα παλαιότερα, στις ΗΠΑ και σε άλλες χώρες οι ρυθμίσεις είναι αντιφατικές, ενώ οι διασυνοριακές συναλλαγές φαίνεται ανέφικτο να ελεγχθούν. Όπως συμβαίνει συχνά στην οικονομία, η αυξημένη ζήτηση δεν αργεί να καλλιεργήσει υπόγεια κυκλώματα διακίνησης. Στο παρελθόν, αποικιοκρατικά δίκτυα εκμετάλλευσης κοινοτήτων εξασφάλιζαν την παροχή οστών στην Ευρώπη, φαινόμενο που επανέρχεται με την αναζωπύρωση της σύλησης των τάφων». (σ. 28 ετήσια έκθεση 2025, Εθνική Επιτροπή Βιοηθικής και Τεχνοηθικής).

Πηγή: naftemporiki.gr