Αλβανία: Σταθερό έδαφος για τις ελληνικές επιχειρήσεις;

Γράφει η Ιριδα Φέρκο, Επιστημολόγος – Η Αλβανία θεωρείται ελκυστικός προορισμός για ελληνικές επιχειρήσεις λόγω συνδυασμού οικονομικών, γεωγραφικών και θεσμικών παραγόντων

Η πρόσφατη συνάντηση του Προέδρου της Αλβανίας, Μπαϊράμ Μπεγκάι, με την Ένωση Ελληνικών Επιχειρήσεων Αλβανίας (ΕΕΕΑ), και η δημόσια δήλωση του ότι η χώρα «προσφέρει ένα σταθερό έδαφος για κάθε επενδυτή», επαναφέρει στο προσκήνιο το ερώτημα της πραγματικής δυναμικής των ελληνικών επιχειρήσεων στη γειτονική χώρα.
Κατά τη συνάντηση του με την ΕΕΕΑ στην Αλβανία, στο πλαίσιο της εκδήλωσης για την κοπή της βασιλόπιτας, ο πρόεδρος Μπεγκάι αναφέρθηκε σε μια νέα δυναμική οικονομικής συνεργασίας μεταξύ Ελλάδας και Αλβανίας, μέσω της προώθησης κοινών έργων. Όπως σημείωσε χαρακτηριστικά, «υπάρχει ακόμα μεγάλο περιθώριο για την αύξηση των αμοιβαίων επενδύσεων», παρουσιάζοντας την Αλβανία ως ένα σταθερό επενδυτικό περιβάλλον.

Ελληνική Επιχειρηματική Παρουσία

Οι σχέσεις Ελλάδας και Αλβανίας διαμορφώθηκαν ιστορικά μέσα από τη γεωγραφική εγγύτητα, τη διαχρονική κινητικότητα πληθυσμών και την ανάπτυξη κοινωνικών και εργασιακών δεσμών στον βαλκανικό χώρο. Σε αυτό το πλαίσιο ιστορικής εγγύτητας και κοινωνικής διασύνδεσης εντάσσεται και η ελληνική επιχειρηματική παρουσία στην Αλβανία, η οποία δεν μπορεί να ιδωθεί αποκλειστικά ως επενδυτική επιλογή, αλλά και ως συνέχεια μιας ήδη διαμορφωμένης σχέσης συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών.

Πέρα από την ελληνική μειονότητα που δραστηριοποιείται ενεργά στην Αλβανία έχοντας τη δική της ιστορική διαδρομή και επιχειρηματική παρουσία, σύμφωνα με πρόσφατες καταγραφές στον οικονομικό τύπο παρατηρείται και συγκέντρωση ελληνικών επιχειρηματικών δραστηριοτήτων σε τομείς όπως η ενέργεια, οι τηλεπικοινωνίες και το λιανεμπόριο. Ενδεικτικά, εκτιμάται ότι περίπου 341 εταιρείες που συνδέονται με την Ελλάδα δραστηριοποιούνται σήμερα στην αλβανική αγορά, μεταξύ των οποίων επιχειρήσεις όπως η INTRACOM TELECOM, η ΔΕΗ (PPC), η ΓΕΚ ΤΕΡΝΑ και ο όμιλος ΤΙΤΑΝ.

Ελκυστικός προορισμός

Η Αλβανία θεωρείται ελκυστικός προορισμός για ελληνικές επιχειρήσεις λόγω συνδυασμού οικονομικών, γεωγραφικών και θεσμικών παραγόντων. Καταρχάς, η γεωγραφική εγγύτητα και η ευκολία διασυνοριακών μετακινήσεων μειώνουν το λειτουργικό κόστος και ενισχύουν την επιχειρησιακή ευελιξία, ιδιαίτερα για μικρομεσαίες επιχειρήσεις που επιδιώκουν έκταση χωρίς υψηλό επενδυτικό ρίσκο. Σημαντικό ρόλο διαδραματίζει όμως και η πολιτισμική και γλωσσική οικειότητα, η οποία διευκολύνει την προσαρμογή στο τοπικό επιχειρηματικό περιβάλλον.

Καθοριστικός παράγοντας αποτελεί το χαμηλότερο κόστος εργασίας σε σχέση με την Ελλάδα και άλλες χώρες της περιοχής, σε συνδυασμό με ένα φορολογικό καθεστώς που παραμένει ανταγωνιστικό για επιχειρηματικές δραστηριότητες. Τα στοιχεία αυτά λειτουργούν ως βασικά κίνητρα για την εγκατάσταση ή τη μετεγκατάσταση παραγωγικών και εμπορικών δραστηριοτήτων.

Παράλληλα, η ευρωπαϊκή προοπτική της χώρας διαμορφώνει νέα δεδομένα στον οικονομικό χώρο. Για πολλές ελληνικές επιχειρήσεις, η Αλβανία λειτουργεί ως ενδιάμεσο στάδιο εξωστρέφειας, ένα «δοκιμαστικό πεδίο» για την ανάπτυξη διεθνούς δραστηριότητας. Ωστόσο η ελκυστικότητα της αλβανικής αγοράς δεν αναιρεί την ανάγκη προσεκτικής αποτίμησης κινδύνων, καθώς ζητήματα εξακολουθούν να επηρεάζουν το επιχειρηματικό περιβάλλον, καθιστώντας τη στρατηγική επιλογή και τη γνώση της τοπικής πραγματικότητας καθοριστικές για τη βιωσιμότητα των επενδύσεων.

Πολιτική ρητορική ή επιχειρηματική πραγματικότητα;

Η προσέλκυση ξένων κεφαλαίων συνδέεται αναμφίβολα με τις θετικές πολιτικές δηλώσεις και τα μηνύματα στήριξης της επιχειρηματικότητας. Ωστόσο, για τις ελληνικές επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται ή εξετάζουν την είσοδό τους στην αλβανική αγορά, η επενδυτική απόφαση δεν εξαντλείται στη ρητορική πολιτικής στήριξης, αλλά κρίνεται στην καθημερινή λειτουργία της αγοράς και των θεσμών. Ο προβληματισμός έγκειται στη θεσμική αβεβαιότητα που εξακολουθεί να χαρακτηρίζει τη χώρα, παρά τις βελτιώσεις των τελευταίων ετών.

Οι συχνές μεταβολές στο ρυθμιστικό πλαίσιο, η άνιση εφαρμογή της νομοθεσίας και η περιορισμένη προβλεψιμότητα σε ορισμένους τομείς δημιουργούν ένα περιβάλλον που απαιτεί αυξημένη προσοχή και συνεχή προσαρμογή από τις επιχειρήσεις. Για τις μικρομεσαίες ελληνικές εταιρείες, οι οποίες αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της διασυνοριακής επιχειρηματικής δραστηριότητας, οι παράγοντες αυτοί ενισχύουν το λειτουργικό και επενδυτικό ρίσκο.

Ιδιαίτερη βαρύτητα έχει και το ζήτημα της γραφειοκρατίας, η οποία, αν και λιγότερο ασφυκτική σε σύγκριση με προηγούμενες δεκαετίες, εξακολουθεί να λειτουργεί ανασταλτικά σε επίπεδο αδειοδοτήσεων, φορολογικών διαδικασιών και διοικητικών ελέγχων. Οι καθυστερήσεις και η ανάγκη διαρκούς διαμεσολάβησης με τις τοπικές αρχές συχνά αυξάνουν το κόστος και επηρεάζουν τον επιχειρηματικό σχεδιασμό.

Οι ελληνικές επιχειρήσεις που έχουν καταφέρει να εδραιωθούν στην αλβανική αγορά είναι συνήθως εκείνες που επένδυσαν όχι μόνο κεφάλαια, αλλά και χρόνο στην κατανόηση της τοπικής πραγματικότητας, στη συνεργασία με εγχώριους εταίρους και στη σταδιακή οικοδόμηση εμπιστοσύνης.

Συνολικά, οι θετικές πολιτικές δηλώσεις και η επίσημη στήριξη της επιχειρηματικότητας συνιστούν αναγκαία αλλά όχι επαρκή συνθήκη για βιώσιμες επενδύσεις. Η πραγματική ελκυστικότητα της Αλβανίας για το ελληνικό κεφάλαιο θα κριθεί από τον βαθμό στον οποίο οι θεσμικές μεταρρυθμίσεις θα μεταφραστούν σε σταθερότητα, προβλεψιμότητα και ασφάλεια δικαίου στην πράξη.

Ένα παράθυρο ευκαιρίας

Το άνοιγμα της Αλβανίας προς τις ελληνικές επιχειρήσεις, ανακλά μια ευρύτερη προσπάθεια επανατοποθέτησης των ελληνοαλβανικών σχέσεων σε πιο ώριμη βάση, με την Ελλάδα να αντιμετωπίζεται όχι μόνο ως πηγή κεφαλαίων, αλλά και ως σταθερός οικονομικός εταίρος με μακροπρόθεσμο ρόλο στην περιφερειακή ανάπτυξη.

Το επενδυτικό ενδιαφέρον ελληνικών επιχειρήσεων σηματοδοτεί μια ουσιαστική μετάβαση από το παρελθόν της μονοδιάστατης μεταναστευτικής σχέσης προς ένα νέο υπόδειγμα επιχειρηματικής συνεργασίας. Η οικονομική σχέση Ελλάδας και Αλβανίας μετατοπίζεται σταδιακά από την εξάρτηση από το ανθρώπινο δυναμικό και τα εμβάσματα σε μια πιο σύνθετη και αμφίδρομη σχέση κεφαλαίων, τεχνογνωσίας και παραγωγικών συνεργειών.

Πηγή: ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ