Εκτός χρονοδιαγράμματος βρίσκονται μεγάλα έργα υποδομής στην ΕΕ

Κρίσεις, πόλεμος και νέες απαιτήσεις επιβαρύνουν τα έργα

Σε μια περίοδο αλλεπάλληλων και απρόβλεπτων κρίσεων, η υλοποίηση των εμβληματικών μεταφορικών υποδομών της Ευρωπαϊκής Ένωσης βυθίζεται σε καθυστερήσεις και υπερβάσεις κόστους.

Αυτό είναι το σαφές συμπέρασμα νέας έκθεσης του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου (ECA), η οποία επικαιροποιεί τα ευρήματα αντίστοιχου ελέγχου του 2020 και καταγράφει μια ακόμη πιο δυσοίωνη εικόνα.

Οι Ευρωπαίοι ελεγκτές αναθεωρούν πλέον πλήρως την εκτίμησή τους για την ολοκλήρωση του βασικού Διευρωπαϊκού Δικτύου Μεταφορών (TEN-T). Ενώ πριν από πέντε χρόνια ο στόχος του 2030 θεωρούνταν «απίθανος», σήμερα χαρακτηρίζεται ξεκάθαρα ως «ανέφικτος».

Κρίσεις, πόλεμος και νέες απαιτήσεις επιβαρύνουν τα έργα

Δεδομένης της κομβικής σημασίας των διασυνοριακών μεταφορικών διαδρόμων για πολίτες και επιχειρήσεις, το ECA επικαιροποίησε τα στοιχεία για τα μεγάλα έργα υποδομής που βρίσκονται στην καρδιά του ευρωπαϊκού σχεδιασμού. Η εικόνα του 2025 είναι χειρότερη από εκείνη του 2020 και απέχει σημαντικά από τις αρχικές φιλοδοξίες.

Από το 2020 και μετά, τα έργα αυτά βρέθηκαν αντιμέτωπα με νέες προκλήσεις: την πανδημία COVID-19, τον πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας, αυστηρότερες κανονιστικές απαιτήσεις, αλλά και απρόβλεπτα τεχνικά προβλήματα.

«Οι εμβληματικές υποδομές μεταφορών της ΕΕ σχεδιάστηκαν για να φέρουν την Ευρώπη πιο κοντά και να ενισχύσουν την οικονομική δραστηριότητα», δήλωσε η Annemie Turtelboom, μέλος του Ελεγκτικού Συνεδρίου. «Ωστόσο, τρεις δεκαετίες μετά τον αρχικό σχεδιασμό, απέχουμε ακόμη πολύ από τα εγκαίνια — και ακόμη περισσότερο από τις αναμενόμενες βελτιώσεις στις επιβατικές και εμπορευματικές ροές».

Εκρηκτικές υπερβάσεις κόστους

Ήδη από το 2020, το Ελεγκτικό Συνέδριο είχε καταγράψει αύξηση κόστους κατά 47% (σε πραγματικούς όρους) για τα οκτώ έργα που εξέτασε. Σήμερα, η αύξηση αυτή έχει σχεδόν διπλασιαστεί, φτάνοντας το +82%.

Καθοριστικό ρόλο παίζουν δύο έργα:

• το Rail Baltica, με εκτόξευση κόστους κατά 160% τα τελευταία έξι χρόνια, σχεδόν τετραπλάσιο σε σχέση με τον αρχικό προϋπολογισμό,
• και η σιδηροδρομική σύνδεση Λυών–Τορίνο, με αύξηση 23% στο ίδιο διάστημα.

Παρά τη σχετική επιβράδυνση της ανόδου (+9% τα τελευταία έξι χρόνια), το συνολικό κόστος του καναλιού Seine-Nord Europe έχει τριπλασιαστεί από την έναρξη του έργου.

Στο μεταξύ, τα οκτώ megaprojects έλαβαν επιπλέον 7,9 δισ. ευρώ σε κοινοτικές επιχορηγήσεις μετά το 2020, ανεβάζοντας τη συνολική χρηματοδότηση της ΕΕ στα 15,3 δισ. ευρώ.

Καθυστερήσεις έως και 17 χρόνια

Στο σκέλος των χρονοδιαγραμμάτων, η εικόνα είναι εξίσου απογοητευτική. Το 2020, οι ελεγκτές είχαν καταγράψει μέση καθυστέρηση 11 ετών σε σχέση με τα αρχικά σχέδια. Σήμερα, για τα έργα όπου υπάρχουν διαθέσιμα στοιχεία, η μέση καθυστέρηση φτάνει τα 17 χρόνια.

Χαρακτηριστικά παραδείγματα:

• η σιδηροδρομική γραμμή Basque Y μετατίθεται πλέον για μετά το 2030, με το 2035 να θεωρείται πιο ρεαλιστικό,
• η σύνδεση Λυών–Τορίνο προβλέπεται να λειτουργήσει το 2033 αντί για το 2015,
• η σήραγγα Brenner Base μεταφέρεται τουλάχιστον στο 2032,
• ενώ το κανάλι Seine-Nord Europe, που αρχικά θα λειτουργούσε το 2010, αναμένεται πλέον το 2032.

Το συμπέρασμα του Ελεγκτικού Συνεδρίου είναι αδιαμφισβήτητο: ο στόχος του 2030 για την ολοκλήρωση του βασικού δικτύου TEN-T δεν θα επιτευχθεί.

Ελπίδες για το μέλλον, αλλά όχι για τα τρέχοντα έργα

Οι ελεγκτές εκτιμούν ότι η πρόσφατη αναθεώρηση του κανονισμού TEN-T ενισχύει τον ρόλο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στην εποπτεία των έργων. Ωστόσο, επισημαίνουν ότι οι αλλαγές αυτές θα επηρεάσουν κυρίως μελλοντικά megaprojects και η αποτελεσματικότητά τους θα εξαρτηθεί από το κατά πόσο τα κράτη-μέλη θα εφαρμόσουν και θα σεβαστούν το νέο πλαίσιο.

Η ειδική έκθεση 02/2026 του ECA είναι διαθέσιμη στον ιστότοπο του Ευρωπαϊκού Ελεγκτικού Συνεδρίου και αφορά οκτώ μεγάλα έργα μεταφορών που εκτείνονται σε 13 κράτη-μέλη της ΕΕ, από τη Βαλτική έως τη Μεσόγειο.

Πηγή: tornosnews.gr