Επτά ορόσημα που επιτεύχθηκαν μέσα στο 2025

Εκρηκτική άνοδο των ανανεώσιμων πηγών έως την επιστροφή απειλούμενων ειδών

Το 2025 εξελίχθηκε oι παγκόσμιες εκπομπές άνθρακα συνέχισαν να αυξάνονται και η απώλεια της βιοποικιλότητας παρέμεινε ανησυχητική. Ωστόσο, μέσα στον καταιγισμό αρνητικών ειδήσεων, καταγράφηκαν και ορισμένες λιγότερο προβεβλημένες αλλά ουσιαστικές εξελίξεις.

Στοχευμένες δράσεις στους τομείς της καθαρής ενέργειας, της προστασίας του περιβάλλοντος και των δικαιωμάτων των αυτοχθόνων πληθυσμών οδήγησαν σε κάποια απτά θετικά αποτελέσματα για το κλίμα και τη φύση. Από την εκρηκτική άνοδο των ανανεώσιμων πηγών έως την επιστροφή απειλούμενων ειδών, το BBC News ανατρέχει σε επτά ορόσημα που επιτεύχθηκαν μέσα στο 2025.

Άνοδος των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας

Για πρώτη φορά, η αιολική, η ηλιακή και οι υπόλοιπες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας ξεπέρασαν τον άνθρακα ως τη βασική πηγή ηλεκτροπαραγωγής παγκοσμίως. Καθοριστικό ρόλο έπαιξε η Κίνα, η οποία επεκτείνει με πρωτοφανείς ρυθμούς την παραγωγή καθαρής ενέργειας και κυριαρχεί στις εξαγωγές σχετικών τεχνολογιών. Πέρα από τη μαζική εγκατάσταση φωτοβολταϊκών, η χώρα επενδύει ακόμη και σε ανθεκτικά σε τυφώνες αιολικά πάρκα.

Στην Ευρώπη, το Ηνωμένο Βασίλειο κατέγραψε το 2024 τη μεγαλύτερη συμμετοχή της αιολικής ενέργειας στο ενεργειακό του μείγμα, καλύπτοντας περίπου το ένα τρίτο της ζήτησης, ενώ ο άνθρακας σχεδόν εξαφανίστηκε. Παράλληλα, ξεκίνησε η κατασκευή της μεγαλύτερης μονάδας αποθήκευσης ενέργειας με υγροποιημένο αέρα στον κόσμο.

Σε παγκόσμιο επίπεδο, ο ρυθμός αύξησης της δυναμικότητας ανανεώσιμης ενέργειας επιταχύνεται σε περισσότερο από το 80% των χωρών, με τον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας να εκτιμά ότι έως το 2030 η συνολική δυναμικότητα θα έχει διπλασιαστεί. Η κινεζική στροφή στην καθαρή ενέργεια συνοδεύτηκε μάλιστα από μείωση των εκπομπών CO₂ για πρώτη φορά, ένδειξη ότι οι εκπομπές της χώρας μπορείνα έχουν φτάσει στο αποκορύφωμά τους. Ωστόσο, αν και η ανάπτυξη της καθαρής ενέργειας είναι ραγδαία και επιταχύνεται, αυτό δεν γίνεται αρκετά γρήγορα ώστε να αποφευχθούν επικίνδυνα επίπεδα κλιματικής αλλαγής.

Η προστασία των ωκεανών

Σημαντική εξέλιξη αποτέλεσε η ενεργοποίηση της διεθνούς συμφωνίας για την προστασία της ανοικτής θάλασσας, η οποία καλύπτει σχεδόν τα δύο τρίτα των παγκόσμιων ωκεανών. Μέχρι σήμερα, μόλις το 1% αυτών των υδάτων προστατευόταν. Με τη Συνθήκη για την Ανοικτή Θάλασσα, που τον Σεπτέμβριο επικυρώθηκε από αρκετές χώρες ώστε να τεθεί σε ισχύ, το 30% της ανοιχτής θάλασσας θα μετατραπεί σε Θαλάσσιες Προστατευόμενες Περιοχές, με στόχο τη διατήρηση των οικοτόπων, των ειδών και των υγιών θαλάσσιων οικοσυστημάτων.

Παράλληλα, επεκτάθηκαν οι προστασίες και εντός εθνικών υδάτων. Στη Γαλλική Πολυνησία δημιουργήθηκε η μεγαλύτερη Θαλάσσια Προστατευόμενη Περιοχή στον κόσμο, καλύπτοντας 1.100.000 τετραγωνικά χιλιόμετρα ωκεανού.

Μείωση της αποψίλωσης των δασών

Η φιλοξενία της διάσκεψης COP30 στη Βραζιλία, στο τροπικό δάσος του Αμαζονίου, έφερε τα δάση στο επίκεντρο της διεθνούς συζήτησης. Η χώρα παρουσίασε έναν οδικό χάρτη για την επίτευξη του στόχου μηδενικής αποψίλωσης έως το 2030, με τη στήριξη πάνω από 90 κρατών, αν και ο χάρτης αυτός δεν περιλαμβάνεται στο επίσημο κείμενο της συνόδου κορυφής και η νομική του ισχύς παραμένει αβέβαιη.

Παράλληλα, δημιουργήθηκε το Ταμείο Διαρκούς Προστασίας Τροπικών Δασών, το οποίο φιλοδοξεί να ανταμείβει οικονομικά τη διατήρηση των δασών και όχι απλώς τη μείωση εκπομπών. Ο στόχος του ταμείου είναι 125 δισ. δολάρια, με τις δεσμεύσεις μέχρι στιγμής να έχουν φτάσει μόνο τα 6,7 δισ. δολάρια.

Υπήρξαν πάντως κάποιοι ελπιδοφόροι αριθμοί. Η αποψίλωση στον βραζιλιάνικο Αμαζόνιο μειώθηκε κατά 11% φτάνοντας στο χαμηλότερο ποσοστό των τελευταίων 11 ετών, ενώ σε παγκόσμιο επίπεδο τα ετήσια ποσοστά αποψίλωσης των δασών ήταν 38% χαμηλότερα κατά την περίοδο 2015-25 σε σύγκριση με την περίοδο 1990-2000. Ωστόσο, περίπου 109 εκατομμύρια στρέμματα δάσους – μια έκταση περίπου ίση με το μέγεθος της πολιτείας της Νεβάδα στις ΗΠΑ – εξακολουθούν να αποψιλώνονται παγκοσμίως κάθε χρόνο.

Μια ιστορική δικαστική απόφαση

Το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης εξέδωσε φέτος μια ιστορική απόφαση, ανοίγοντας τον δρόμο για νομικές προσφυγές μεταξύ κρατών για την κλιματική αλλαγή. Αν και η γνωμοδότηση δεν είναι δεσμευτική, θεωρείται ιδιαίτερα ισχυρή και θα μπορούσε να βοηθήσει χώρες που έχουν πληγεί σοβαρά από την κλιματική αλλαγή να αναλάβουν νομική δράση κατά των χωρών που ρυπαίνουν το περιβάλλον.

Νίκες για την άγρια ζωή

Το 2025 καταγράφηκαν εντυπωσιακές ανακάμψεις απειλούμενων ειδών. Οι πράσινες θαλάσσιες χελώνες, χάρη σε δεκαετίες προσπαθειών διατήρησης, μετακινήθηκαν φέτος από την κατηγορία «απειλούμενο» στην κατηγορία «ελάχιστης ανησυχίας» στην Κόκκινη Λίστα Απειλούμενων Ειδών της IUCN (Διεθνής Ένωση για τη Διατήρηση της Φύσης). Μία ακόμη καλή είδηση για τις χελώνες είναι ότι στη Φλόριντα των ΗΠΑ σημειώθηκε ρεκόρ φωλεοποίησης, με περισσότερες από 2.000 φωλιές δερματοχελώνων.

Στην Ινδία, ο πληθυσμός των τίγρεων διπλασιάστηκε μέσα σε λίγο περισσότερο από μία δεκαετία, με τη χώρα να φιλοξενεί πλέον το 75% του παγκόσμιου πληθυσμού τους, παρά τη συνύπαρξη με περίπου 60 εκατομμύρια ανθρώπους σε μια έκταση 138.200 τετραγωνικών χιλιομέτρων – περίπου το μισό του μεγέθους του Ηνωμένου Βασιλείου.

Αναγνώριση των αυτόχθονων πληθυσμών

Φέτος, οι αυτοχθόνες πληθυσμοί αναγνωρίστηκαν επίσημα σε επίπεδο Ηνωμένων Εθνών ως ηγέτες στην προστασία και τη διαχείριση του πλανήτη. Στο τελικό στάδιο της συνόδου COP16 που πραγματοποιήθηκε τον Φεβρουάριο, οι αυτοχθόνες πληθυσμοί απέκτησαν επίσημη φωνή στη λήψη αποφάσεων για τη βιοποικιλότητα σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η ενισχυμένη παρουσία τους συνεχίστηκε και στην COP30, με τη μεγαλύτερη συμμετοχή αυτόχθονων – περίπου 2.500 άτομα – στην ιστορία των κλιματικών διασκέψεων και νέες δεσμεύσεις για χρηματοδότηση και αναγνώριση δικαιωμάτων τους επί της γης. Ωστόσο, παραμένουν ανησυχίες ότι οι υποσχέσεις δεν θα μεταφραστούν σε πραγματικές αλλαγές, ενώ οι απειλές για πολλές κοινότητες αυτόχθονων συνεχίζονται.

Η επιστροφή του σολομού στον Κλάμαθ

Έναν χρόνο μετά την ιστορική απομάκρυνση τεσσάρων φραγμάτων στον ποταμό Κλάμαθ στην Καλιφόρνια, οι σολομοί επέστρεψαν μαζικά στους παραδοσιακούς τόπους αναπαραγωγής τους. Ο σολομός είχε εξαφανιστεί από τα ανάντη τμήματα του ποταμού (αυτά που βρίσκονται προς τις πηγές του) για πολλές γενιές. Ωστόσο, μια εκστρατεία με πρωτοβουλία ιθαγενών κοινοτήτων οδήγησε στην κατεδάφιση τεσσάρων υδροηλεκτρικών φραγμάτων – τα οποία είχαν μολύνει σοβαρά τον ποταμό για δεκαετίες – το 2024, αποκαθιστώντας τη φυσική ροή του ποταμού και αναδεικνύοντας τη δυναμική της αποκατάστασης οικοσυστημάτων σε σύντομο χρονικό διάστημα.