Φυματίωση: Η «ξεχασμένη» νόσος που εξακολουθεί να απειλεί εκατομμύρια ζωές

Παρά την πρόοδο της ιατρικής, πάνω από 10 εκατομμύρια άνθρωποι νοσούν κάθε χρόνο παγκοσμίως, με τη φυματίωση να παραμένει μία από τις βασικές αιτίες θανάτου από λοιμώδη νοσήματα.

Η 24η Μαρτίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα κατά της Φυματίωσης, υπενθυμίζοντας ότι μια από τις παλαιότερες λοιμώδεις νόσους εξακολουθεί να αποτελεί σημαντική πρόκληση για τη δημόσια υγεία. Η ημερομηνία συνδέεται με την ανακοίνωση του Robert Koch το 1882, ο οποίος εντόπισε το βακτήριο Mycobacterium tuberculosis, ανοίγοντας τον δρόμο για τη διάγνωση και τη θεραπεία της νόσου.

Από τη «φθίση» στη σύγχρονη ιατρική

Η φυματίωση, γνωστή και ως «φθίση», υπήρξε μία από τις κυριότερες αιτίες θανάτου στην Ευρώπη κατά τον 18ο και 19ο αιώνα, ευθυνόμενη για έως και το 25% των θανάτων των ενηλίκων. Η εξάπλωσή της συνδέθηκε με τις συνθήκες διαβίωσης της εποχής, ενώ η παρουσία της καταγράφηκε έντονα στη λογοτεχνία και την τέχνη.

Σημαντικό σημείο καμπής αποτέλεσε η ανάπτυξη του εμβολίου BCG το 1921, καθώς και η εισαγωγή αντιβιοτικών θεραπειών τη δεκαετία του 1940, όπως η στρεπτομυκίνη, που κατέστησαν τη νόσο θεραπεύσιμη. Ωστόσο, η πλήρης εξάλειψή της δεν επιτεύχθηκε.

Τα σημερινά δεδομένα

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (World Health Organization), η φυματίωση εξακολουθεί να αποτελεί μία από τις βασικές αιτίες θανάτου από λοιμώδη νοσήματα:

• Περίπου 10,6 εκατομμύρια άνθρωποι νόσησαν από φυματίωση το 2022
• Καταγράφηκαν περίπου 1,3 εκατομμύρια θάνατοι παγκοσμίως
• Η νόσος συγκαταλέγεται μεταξύ των κορυφαίων αιτιών θανάτου από λοιμώδη νοσήματα διεθνώς
• Οι ανθεκτικές μορφές φυματίωσης (MDR-TB) αποτελούν αυξανόμενη πρόκληση για τα συστήματα υγείας

Ιδιαίτερα ευάλωτοι παραμένουν πληθυσμοί με περιορισμένη πρόσβαση σε υπηρεσίες υγείας, καθώς και άτομα με εξασθενημένο ανοσοποιητικό σύστημα.

Η πρόκληση της επόμενης ημέρας

Παρά την πρόοδο της ιατρικής επιστήμης, η φυματίωση δεν αποτελεί παρελθόν. Η έγκαιρη διάγνωση, η πρόσβαση σε κατάλληλη θεραπεία και η ενίσχυση των πολιτικών πρόληψης παραμένουν κρίσιμοι παράγοντες για τον περιορισμό της νόσου.

Η Παγκόσμια Ημέρα κατά της Φυματίωσης λειτουργεί ως υπενθύμιση ότι η εξάλειψή της απαιτεί συνεχή επαγρύπνηση, επένδυση στην υγεία και συντονισμένη διεθνή δράση.