Γιατί οι δωρεάν υπηρεσίες έχουν κόστος – Πώς τις πληρώνουμε

Στην πραγματικότητα, λίγα πράγματα είναι πραγματικά δωρεάν

Στην καθημερινή ψηφιακή ζωή χρησιμοποιούμε δεκάδες υπηρεσίες χωρίς να πληρώνουμε ούτε ένα ευρώ. Εφαρμογές, πλατφόρμες, εργαλεία, social media. Η αίσθηση είναι ότι όλα αυτά προσφέρονται δωρεάν.

Στην πραγματικότητα όμως, λίγα πράγματα είναι πραγματικά δωρεάν. Στα περισσότερα το κόστος απλά δεν φαίνεται στον λογαριασμό.

Όταν μια υπηρεσία δεν χρεώνει χρήματα, πρέπει να καλύψει το κόστος της με κάποιον άλλο τρόπο. Υποδομές, ανάπτυξη, προσωπικό και συντήρηση δεν είναι ποτέ μηδενικού κόστους.

Αν δεν πληρώνετε εσείς με χρήματα, τότε κάτι άλλο έχει αξία.

Πληρώνουμε με δεδομένα (και συχνά περισσότερα απ’ όσα νομίζουμε)

Οι περισσότερες δωρεάν υπηρεσίες συλλέγουν:

• πληροφορίες χρήσης
• προτιμήσεις
• τοποθεσία
• συνήθειες πλοήγησης

Ακόμα κι αν δεν δηλώνεται ξεκάθαρα, αυτά τα δεδομένα χρησιμοποιούνται για:

• στοχευμένη διαφήμιση
• ανάλυση συμπεριφοράς
• εμπορικά μοντέλα που βασίζονται στην πρόβλεψη
• Δεν πρόκειται για «κατάχρηση», αλλά για ανταλλαγή.

Πληρώνουμε με χρόνο και προσοχή

Ένα άλλο νόμισμα είναι η προσοχή. Δωρεάν πλατφόρμες σχεδιάζονται ώστε:

• να μένουμε περισσότερο μέσα
• να αλληλεπιδρούμε συχνότερα
• να βλέπουμε περισσότερες διαφημίσεις

Ο χρόνος που αφιερώνουμε είναι μετρήσιμος και εμπορικά πολύτιμος.

Όταν το προϊόν είμαστε εμείς

Υπάρχει ένας απλός κανόνας στον ψηφιακό κόσμο: αν δεν πληρώνετε για το προϊόν, πιθανότατα είστε εσείς το προϊόν.
Αυτό δεν σημαίνει απαραίτητα κάτι κακό ή επικίνδυνο, αλλά σημαίνει ότι η σχέση δεν είναι μονόπλευρη.

Γιατί αυτό περνά απαρατήρητο; Οι περισσότεροι:

• δεν διαβάζουν όρους χρήσης
• αποδέχονται προεπιλεγμένες ρυθμίσεις
• θεωρούν δεδομένο ότι «έτσι δουλεύει το ίντερνετ»
• Και πράγματι, έτσι δουλεύει — αρκεί να γνωρίζουμε τι δίνουμε.

Μπορούμε να χρησιμοποιούμε δωρεάν υπηρεσίες πιο συνειδητά;

Ναι, αρκεί να:

• ελέγχουμε βασικές ρυθμίσεις απορρήτου
• περιορίζουμε άδειες που δεν χρειάζονται
• καταλαβαίνουμε ποιο είναι το αντάλλαγμα
• Η γνώση δεν σημαίνει αποχή, σημαίνει επιλογή.

Οι δωρεάν υπηρεσίες δεν είναι απάτη. Είναι συμφωνία. Και όπως σε κάθε συμφωνία, έχει σημασία να ξέρουμε τι δίνουμε και τι παίρνουμε. Όχι για να φοβηθούμε, αλλά για να χρησιμοποιούμε την τεχνολογία με μεγαλύτερη επίγνωση.