Η ακρίβεια γεμίζει τα κρατικά ταμεία – Έκρηξη εσόδων από τον ΦΠΑ

Όσο ακριβαίνει το καλάθι του καταναλωτή, τόσο μεγαλώνουν και οι εισπράξεις του Δημοσίου

Η επίμονη ακρίβεια μπορεί να πιέζει τα νοικοκυριά, αλλά λειτουργεί ως ισχυρός «αιμοδότης» των κρατικών ταμείων, καθώς οι υψηλότερες τιμές μεταφράζονται αυτομάτως σε περισσότερο ΦΠΑ.

Τα στοιχεία του πρώτου εξαμήνου είναι αποκαλυπτικά. Οι εισπράξεις από ΦΠΑ ξεπέρασαν τα 14,5 δισ. ευρώ, όταν ο στόχος του προϋπολογισμού ήταν 13,6 δισ. ευρώ. Μέσα σε έξι μήνες δημιουργήθηκε έτσι υπέρβαση περίπου 880 εκατ. ευρώ.

Ακόμη μεγαλύτερη είναι η διαφορά σε σχέση με πέρυσι. Στο πρώτο εξάμηνο του 2025 είχαν εισρεύσει περίπου 12,8 δισ. ευρώ από ΦΠΑ, δηλαδή φέτος τα κρατικά ταμεία έχουν εισπράξει περίπου 1,7 δισ. ευρώ περισσότερα.

Η επίδοση αυτή δεν οφείλεται μόνο στην καλύτερη πορεία της οικονομίας ή στην κατανάλωση. Ένα σημαντικό μέρος της προέρχεται από κάτι πολύ πιο απλό: οι πολίτες αγοράζουν ακριβότερα.

Ακριβότερο προϊόν, περισσότερος φόρος

Ο μηχανισμός είναι σχεδόν αυτόματος. Όταν ένα προϊόν που κόστιζε 10 ευρώ πωλείται ακριβότερα, αυξάνεται και ο ΦΠΑ που εισπράττει το Δημόσιο. Το ίδιο συμβαίνει σε τρόφιμα, υπηρεσίες και συνολικά σε μεγάλο μέρος της καθημερινής κατανάλωσης.

Έτσι, η παρατεταμένη άνοδος των τιμών «φουσκώνει» τον ονομαστικό τζίρο της αγοράς και μαζί τα φορολογικά έσοδα, χωρίς αυτό να σημαίνει απαραίτητα ότι πωλούνται περισσότερα προϊόντα ή ότι τα νοικοκυριά καταναλώνουν περισσότερο.

Αυτό είναι και το παράδοξο της σημερινής εικόνας: η ακρίβεια που περιορίζει την αγοραστική δύναμη των πολιτών δημιουργεί ταυτόχρονα πρόσθετα έσοδα για τον κρατικό προϋπολογισμό.

Το 2025 οι συνολικές εισπράξεις από ΦΠΑ είχαν φθάσει τα 29,2 δισ. ευρώ. Εάν η τάση του πρώτου εξαμήνου διατηρηθεί, το 2026 μπορεί να κλείσει ακόμη υψηλότερα.

Και η υπεραπόδοση δεν μένει χωρίς δημοσιονομικό αποτύπωμα. Μαζί με την πορεία των υπόλοιπων εσόδων και τη συγκράτηση των δαπανών, αυξάνει τις πιθανότητες το πρωτογενές πλεόνασμα να ξεπεράσει την επικαιροποιημένη εκτίμηση του 3,2% του ΑΕΠ και, εφόσον διατηρηθούν οι σημερινές συνθήκες, να κινηθεί ακόμη και πάνω από το 4%.

Δεν είναι όμως μόνο η ακρίβεια

Θα ήταν, ωστόσο, λάθος να αποδοθεί ολόκληρη η αύξηση των εισπράξεων στις ανατιμήσεις. Το δεύτερο κομμάτι της εξίσωσης είναι η σημαντική ενίσχυση των ψηφιακών ελέγχων και ο περιορισμός των περιθωρίων απόκρυψης συναλλαγών.

Η ΑΑΔΕ έχει πλέον πολύ μεγαλύτερη δυνατότητα να γνωρίζει τι πραγματικά συμβαίνει στην αγορά.

Οι δηλώσεις ΦΠΑ προσυμπληρώνονται με βάση τα δεδομένα που έχουν περάσει στα ηλεκτρονικά βιβλία myDATA. Αυτό σημαίνει ότι γίνεται ολοένα δυσκολότερο για μία επιχείρηση να εμφανίζει στη δήλωσή της εικόνα σημαντικά διαφορετική από εκείνη που προκύπτει από τις ηλεκτρονικά καταγεγραμμένες συναλλαγές της.

Απότομες μεταβολές στον τζίρο, μεγάλες αποκλίσεις σε σχέση με επιχειρήσεις του ίδιου κλάδου ή διαφορές ανάμεσα στις δηλώσεις και στα στοιχεία του myDATA μπορούν να ενεργοποιήσουν το ελεγκτικό σύστημα.

Στην εξίσωση μπαίνουν ακόμη οι εισπράξεις μέσω POS και τα τραπεζικά δεδομένα, ενώ η αξιοποίηση αυτοματοποιημένων διασταυρώσεων επιτρέπει στη φορολογική διοίκηση να κατευθύνει τους ελέγχους εκεί όπου εντοπίζεται μεγαλύτερος κίνδυνος φοροδιαφυγής.

Βαρύς ο λογαριασμός μετά τον έλεγχο

Για όσους εντοπιστούν να μην έχουν δηλώσει ΦΠΑ, οι κυρώσεις είναι ιδιαίτερα υψηλές.

Εάν δεν έχει υποβληθεί δήλωση και η παράβαση αποκαλυφθεί κατά τον φορολογικό έλεγχο, το πρόστιμο φθάνει στο 50% του φόρου που έπρεπε να έχει καταβληθεί.

Το ίδιο ισχύει όταν επιχειρηματίας ή ελεύθερος επαγγελματίας επιχειρήσει να υποβάλει εκπρόθεσμη αρχική ή τροποποιητική χρεωστική δήλωση αφού έχει ήδη κοινοποιηθεί εντολή ελέγχου ή πρόσκληση για παροχή πληροφοριών.

Υπάρχει πάντως δυνατότητα να περιοριστεί η επιβάρυνση. Εάν η οφειλή εξοφληθεί πλήρως μέσα σε 30 ημέρες από τον προσδιορισμό του φόρου, το πρόστιμο μαζί με τον τόκο μειώνεται στο 60% του αρχικού ποσού, με αποτέλεσμα η επιβάρυνση από το πρόστιμο να περιορίζεται ουσιαστικά στο 30% του φόρου.

Πολύ μικρότερος είναι ο λογαριασμός για εκείνους που διορθώνουν μόνοι τους τη δήλωση πριν χτυπήσει την πόρτα ο έλεγχος. Σε αυτή την περίπτωση δεν επιβάλλεται το πρόστιμο του 50%, αλλά τα διοικητικά πρόστιμα των 100, 250 ή 500 ευρώ, ανάλογα με την κατηγορία βιβλίων, μαζί με τον προβλεπόμενο τόκο εκπρόθεσμης καταβολής.

Το ταμείο, πάντως, γράφει ήδη σημαντική υπέρβαση. Και πίσω από τα 14,5 δισ. ευρώ του πρώτου εξαμήνου κρύβεται μια πραγματικότητα με δύο όψεις: από τη μία, περισσότερες συναλλαγές περνούν πλέον από το ψηφιακό «ραντάρ» της Εφορίας· από την άλλη, κάθε νέα ανατίμηση στο ράφι αυξάνει μαζί με τον λογαριασμό του καταναλωτή και το ποσό που καταλήγει στα κρατικά ταμεία.

Πηγή: zarpanews.gr