Πρωτοβουλία πολιτών με συλλογή υπογραφών για την αντιμετώπιση της λειψυδρίας
SOS για τον υδροφόρο ορίζοντα της Μεσσαράς -που έχει κυριολεκτικά στραγγίξει- εκπέμπουν κάτοικοι της περιοχής, με ψήφισμα που υπογράφουν, με το οποίο ζητούν μέτρα για τον εμπλουτισμό του πριν φτάσουμε στο σημείο… μηδέν, ενώ την ίδια ώρα ο δήμαρχος Φαιστού, Γ. Νικολιδάκης, ανοίγει το ζήτημα της ενιαίας διαχείρισής του, προκειμένου να μπει φραγμός στην αυθαιρεσία και την ανεξέλεγκτη κατάχρηση του φυσικού πόρου.
«Ο κάμπος της Μεσσαράς πεθαίνει. Όχι αύριο. Τώρα», τονίζεται στο ψήφισμα που υπογράφουν δεκάδες Μεσσαρίτες. Στο κείμενο γίνεται αναφορά στις επιστημονικές μελέτες, που δείχνουν ότι η στάθμη του υπόγειου νερού στη Δυτική Μεσσαρά βρίσκεται 55 μέτρα κάτω από τη στάθμη θάλασσας, το έδαφος καθιζάνει με ρυθμό 31,2 χιλιοστά τον χρόνο και η αποθηκευτική ικανότητα του υδροφόρου έχει μειωθεί μόνιμα από 86 σε 55 εκατομμύρια κυβικά μέτρα, ενώ αντλούμε πάνω από 53 εκατομμύρια κυβικά τον χρόνο.
Παράλληλα, τονίζεται ότι ο υδροφόρος ορίζοντας που τροφοδοτεί 2.474 γεωτρήσεις και στηρίζει ολόκληρη την οικονομία της περιοχής, έχει πέσει σε επίπεδα που κανένας δεν φανταζόταν πριν λίγες δεκαετίες. Ο Γεροπόταμος χάνει κατά μέσο όρο 16,88 εκατομμύρια κυβικά μέτρα καθαρού νερού στη θάλασσα κάθε χειμώνα».
Τι αποκάλυψαν οι μελέτες
Το ψήφισμα επικαλείται στοιχεία της αποκαλυπτικής μελέτης τριών σπουδαίων επιστημόνων και συγκεκριμένα των κ. Ιωάννη Μιχαλάκη, Κωνσταντίνου Λουπασάκη και Ελένης Τσολάκη, που είχε αναδείξει η «Π» στις 29-10-25. Η μελέτη παρουσίασε κρίσιμες πτυχές της πραγματικότητας, που διαμορφώνονται στην περιοχή της Μεσσαράς, από τους κλιμακούμενους γεωλογικούς κινδύνους λόγω της υπεράντλησης των υπόγειων νερών, με κορυφαίο αυτόν της καθίζησης του εδάφους.
Ειδικότερα, όπως προκύπτει, η εντατική άντληση υπόγειων νερών έχει σαν αποτέλεσμα να καταγράφονται εκτεταμένοι κώνοι καθίζησης σε εντοπισμένα σημεία και η στάθμη του νερού να μειώνεται έως και περισσότερο από 50 m κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας.
Όπως προκύπτει, το σύστημα υπόγειων νερών της περιοχής παρουσιάζει ισχυρή εξάντληση με αποδεδειγμένες γεωμηχανικές συνέπειες, συμπεριλαμβανομένης της καθίζησης του εδάφους και της καταπόνησης του υδροφορέα. Στο πλαίσιο αυτό, η μελέτη υπογραμμίζει την επιτακτική ανάγκη για βιώσιμες στρατηγικές διαχείρισης των υπόγειων υδάτων στη λεκάνη της Μεσσαράς και τη σημασία της δημιουργίας ενός μακροπρόθεσμου πλαισίου παρακολούθησης και σχεδιασμού για τον μετριασμό των γεωλογικών κινδύνων.
Η διαχείριση των υπόγειων νερών
Σύμφωνα με τη μελέτη, αυξανόμενη ζήτηση για υπόγεια ύδατα -κυρίως για την υποστήριξη της εκτεταμένης καλλιέργειας ελιάς- έχει οδηγήσει σε δραματική αύξηση του αριθμού των καταγεγραμμένων βαθιών γεωτρήσεων στην ευρύτερη περιοχή της λεκάνης της Μεσσαράς τις τελευταίες δεκαετίες.
Σύμφωνα με πρόσφατα δεδομένα από μια συστηματική απογραφή γεωτρήσεων στην Ελλάδα, έχουν καταγραφεί συνολικά 2.474 βαθιά πηγάδια εντός λεκάνης της Μεσσαράς, που αντιπροσωπεύουν το 46,3% όλων των βαθιών γεωτρήσεων στο νησί της Κρήτης. Αυτές οι πιέσεις έχουν οδηγήσει σε σημαντική υπερεκμετάλλευση των συστημάτων υδροφορέων και στην εκδήλωση γεωκινδύνων, με πιο κρίσιμη την καθίζηση της γης.
Όπως τονίζεται στη μελέτη, καταγράφηκαν ενδείξεις καθίζησης εδάφους στη λεκάνη της Μεσσαράς από τις αρχές της δεκαετίας του 1990, στην κεντρική λεκάνη και πιο εστιασμένα στις λεκάνες απορροής του Γεροπόταμου και δυτικά του Αναποδάρη. Όπως αποδεικνύεται, η λεκάνη έχει βιώσει επίμονη παραμόρφωση για πολλές δεκαετίες και με βάση και τα νέα στοιχεία που προστίθενται, καταγράφεται τάση της καθίζησης του υδροφορέα.
Η μελέτη εντοπίζει εκτεταμένους κώνους βαρομετρίας -ιδιαίτερα στους δυτικούς και νοτιοδυτικούς τομείς της λεκάνης απορροής του Γεροπόταμου- και υπογραμμίζει τις σοβαρές επιπτώσεις της χρόνιας υπερεκμετάλλευσης των υπόγειων υδάτων. Η στάθμη των υπόγειων υδάτων, που υπερβαίνει τα 50 μέτρα κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας, μειώνεται ακόμη και στο τέλος των υγρών περιόδων, και η εικόνα αυτή αντικατοπτρίζει μια συνεχή και μη βιώσιμη μείωση των αποθεμάτων του υδροφορέα.
Αυτές οι συνθήκες αποτελούν σημαντική απειλή για τη μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα της γεωργίας και αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο καθίζησης του εδάφους και παραμόρφωσης του εδάφους. Αυτά τα ευρήματα έχουν σαφείς επιπτώσεις και -στο πλαίσιο αυτό- η μελέτη προτείνει συγκεκριμένα συνδυαστικά μέτρα, άμεσα και μακροπρόθεσμα, για τη διαχείριση αυτής της κατάστασης.
Τι ζητούν με το ψήφισμα που υπογράφουν οι Μεσσαρίτες
Με το ψήφισμα που συνυπογράφουν οι κάτοικοι της Μεσσαράς, ζητούν από την Περιφέρεια Κρήτης, την Αποκεντρωμένη Διοίκηση και το Υπουργείο Περιβάλλοντος μια δέσμη άμεσων και μεσομακροπρόθεσμων μέτρων, τονίζοντας ότι ο κάμπος που τρέφει ολόκληρη την Κρήτη δεν έχει πια την πολυτέλεια να περιμένει μάστερ πλαν, μελέτες μελετών, και συνέδρια. Χρειάζεται πράξεις.
Απλές, δοκιμασμένες, εφαρμόσιμες αύριο το πρωί. Δέκα ρουφράγματα στον Γεροπόταμο. Αποκατάσταση του σταθμού στο Πέρι. Μία πιλοτική λεκάνη εμπλουτισμού στις Μοίρες. Ένας σταθμός παρακολούθησης, που να βλέπει ο κόσμος τι γίνεται με το νερό του. Κανένα δεν είναι ακριβό. Κανένα δεν χρειάζεται χρόνια σχεδιασμού.
Ειδικότερα, ανάμεσα στα έργα που διεκδικούν οι κάτοικοι είναι τα εξής:
-Η άμεση έγκριση και κατασκευή τουλάχιστον 10 ρουφραγμάτων κατά μήκος του Γεροπόταμου, ώστε να ανακόπτεται η χειμερινή ροή και να διηθείται στον υδροφόρο αντί να χάνεται στη θάλασσα.
-Η αποκατάσταση και επαναλειτουργία του υπάρχοντος σταθμού εμπλουτισμού στο Πέρι.
-Η εγκατάσταση μόνιμης μονάδας παρακολούθησης του ύψους του υδροφόρου, με δεδομένα προσβάσιμα διαδικτυακά σε πραγματικό χρόνο.
«Οι Μεσσαρίτες πρέπει να πάψουν να αγωνιούν, μετρώντας χιλιοστά βροχής και τη στάθμη του φράγματος. Πρέπει να μπορούν να βλέπουν την κατάσταση του υδροφόρου τους από το κινητό τους, κάθε στιγμή, όπως βλέπουν τον καιρό. Αυτό δεν είναι πολυτέλεια -είναι το ελάχιστο που αξίζει σε μια κοινότητα, που η ζωή της εξαρτάται από αυτό το νερό».
Γρηγόρης Νικολιδάκης: «Είναι μονόδρομος η ενιαία διαχείριση του υδροφόρου ορίζοντα»
Την ίδια ώρα που τα αποθέματα νερού στον υδροφόρο ορίζοντα της Μεσσαράς πιάνουν πάτο, ο δήμαρχος Γ. Νικολιδάκης ξεκαθαρίζει ότι είναι μονόδρομος η δημιουργία ενός ενιαίου φορέα διαχείρισης του νερού στους Δήμους Φαιστού και Γόρτυνας.
Ο ίδιος περιγράφει ότι -με βάση την πραγματικότητα που έχει διαμορφωθεί- είναι αδιανόητο να μη ληφθούν μέτρα, με δεδομένη την άρρηκτη και διαχρονική σχέση της περιοχής της Μεσσαράς με την αγροτική παραγωγή, και την απόλυτη εξάρτησή της από τα υπόγεια νερά.
Μάλιστα, τις τελευταίες δεκαετίες, αυτή η εξάρτηση έχει ενταθεί, λόγω της επέκτασης των αρδευόμενων εκτάσεων, την ώρα που η Μεσσαρά εδώ και τέσσερα χρόνια βρίσκεται στο μάτι του κυκλώνα της λειψυδρίας, με αποτέλεσμα ειδικά τους καλοκαιρινούς μήνες η κατάσταση να γίνεται εξαιρετικά δύσκολη και σε σχέση με τις συνθήκες υδροδότησης περιοχών, αλλά και σε σχέση με τη διαχείριση των καλλιεργειών, που είναι ο κεντρικός πυλώνας της τοπικής οικονομίας της περιοχής.
Ο ίδιος εξηγεί ότι, σήμερα, ο έλεγχος του νερού στη λεκάνη της Μεσσαράς γίνεται από δύο Δήμους, τρεις ΤΟΕΒ από ιδιωτικές γεωτρήσεις, αλλά και πολλές παράνομες. Δυστυχώς όμως, στην πραγματικότητα, όπως εξηγεί, κανείς δεν ελέγχει σήμερα τι ποσότητες αντλούνται, καθώς δεν υπάρχει κανένας ενεργός μηχανισμός -λόγω έλλειψης προσωπικού της διεύθυνσης υδάτων της Αποκεντρωμένης Διοίκησης Κρήτης, με αποτέλεσμα να υπάρχει μια άναρχη κατάσταση, τις παρενέργειες της οποίας θα τις πληρώσει ακριβά ο τόπος, με δεδομένο το γεγονός ότι είναι σοβαρότατη η πτώση της στάθμης του νερού και η κατάσταση είναι πλέον δραματική.
Ο δήμαρχος σημειώνει ότι αυτή τη στιγμή ο κάμπος της Μεσσαράς στηρίζει την αγροτική οικονομία του τόπου μας και κάτω από αυτό το πρίσμα, θα πρέπει να δρομολογηθούν μια σειρά από έργα και παρεμβάσεις, που θα ανατάξουν την κατάσταση που σήμερα υπάρχει και παράλληλα θα προστατεύσουν τον φυσικό πόρο.
Ακολουθήστε μας στο Google News για να ενημερώνεστε για τα τελευταία νέα
