Οικογενειακές επιχειρήσεις στο πέρασμα του χρόνου: Διαζύγια και άλλες κρίσεις

Της Μαρίας Ψύλλου, Ψυχολόγος και σύμβουλος επιχειρήσεων στη Βιέννη – Σε περίπτωση διαζυγίου, αντί να δοθεί η προτεραιότητα στη συνοχή και συνέχεια της επιχείρησης, επικρατούν εμπάθειες και διχόνοιες, με αποτέλεσμα την αποδόμηση της ίδιας της εταιρείας

«Μία επιχείρηση δεν χωρίζει. Οι άνθρωποι που την έχουν όμως ναι» είχε πει κάποτε ένας γνωστός Έλληνας επιχειρηματίας, που έζησε τι σημαίνει αυτό στην ίδια του την επιχείρηση, όταν η μία από τις κόρες του, στις οποίες είχε ήδη παραδώσει, τα ηνία χώρισε.

Ο γαμπρός του, ηγετικό στέλεχος, κατά τους μάνατζερ που δούλευαν στην εταιρεία τότε, πολύ καλός και σημαντικός για τις πωλήσεις και τη διαχείριση της εταιρείας, αναγκάστηκε να «εγκαταλείψει» τη θέση του, την οποία ανέλαβε η άλλη του κόρη, παρά την αντίθετη γνώμη του πατέρα και ιδρυτή της εταιρείας.

Μαζί του απέλυσαν και όλο του το επιτελείο: καλοί και επιτυχημένοι πωλητές, που δούλευαν για την εταιρεία χρόνια, αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν το πόστο τους, για λόγους που σίγουρα δεν είχαν καμία σχέση με την επαγγελματική τους σταδιοδρομία και απόδοση στην επιχείρηση. Οι επιχειρησιακές και προσωπικές αποφάσεις σε τέτοιες καταστάσεις δυστυχώς πολλές φορές μπερδεύονται και αντί να δοθεί η προτεραιότητα στη συνοχή και συνέχεια της επιχείρησης, επικρατούν εμπάθειες και διχόνοιες, με αποτέλεσμα την αποδόμηση της ίδιας της εταιρείας.

Αυτό βέβαια δεν συμβαίνει μόνο στην Ελλάδα και στις επόμενες γενιές, αλλά και σε άλλες χώρες όπως η Αυστρία και στις γενιές των ιδρυτών της εταιρείας. Όταν βέβαια το ζευγάρι που χωρίζει είναι και ο ιδρυτής της επιχείρησης, τίθεται συχνά το ζήτημα τι θα γίνει με την οικογενειακή επιχείρηση μετά το διαζύγιο. Αυτό ακριβώς συνέβη σε μία μικρομεσαία επιχείρηση λίγο έξω από την Βιέννη, γνωστή και επιτυχημένη στον τομέα της, που προτιμά όμως για εύλογους λόγους να μείνει ανώνυμη.

Μία επιχείρηση που γνωρίζω αρκετά καλά λόγω διαφόρων σεμιναρίων που είχαμε ήδη κάνει μαζί τόσο για τα ηγετικά στελέχη, όσο και για τους υπόλοιπους εργαζόμενους. Γι’ αυτό όταν ο Ρίχαρντ με πήρε ένα βράδυ τηλέφωνο και το πρώτο που μου είπε ήταν: «Βοήθεια. Χωρίζουμε», κατάλαβα αμέσως τι σημαίνει αυτό για την επιχείρηση και τους εργαζομένους της. Παρόλο που οι ρόλοι τους στην επιχείρηση ήταν καλά διαχωρισμένοι, σε μια μικρομεσαία επιχείρηση τα όρια ανάμεσα στον καθαρά επαγγελματικό και περισσότερο προσωπικό χώρο ποτέ δεν είναι απόλυτα διαφανή.

Είμαστε σε θέση να συνεχίσουμε να δουλεύουμε μαζί κατά τη διάρκεια του διαζυγίου, κάτι που μερικές φορές μπορεί να κρατήσει αρκετούς μήνες, κυρίως αν υπάρχουν πολλές διαφορές και παιδιά; Πώς μπορούν οι διαφωνίες του ζευγαριού να παραμείνουν σε ιδιωτικό επίπεδο και να μην επεκταθούν στην εταιρεία; Τι αντίκτυπο έχει το διαζύγιο του ιδρυτικού ζευγαριού κυρίως, όταν και οι δύο δουλεύουν καθημερινά στην επιχείρηση στους εργαζόμενους και στους υπόλοιπους συνεργάτες ή ακόμα και πελάτες της εταιρείας;

«Για κάθε διαζύγιο υπάρχει μία λύση»

Ένα διαζύγιο, όσο συναινετικό και να είναι, δεν παύει να είναι ένα διαζύγιο. Και οι άνθρωποι, όσο και να προσπαθούν να παραμείνουν επαγγελματίες, δεν παύουν να αισθάνονται και να νιώθουν ακόμα και αυτά που πολλές φορές δεν λέγονται. Αυτό δημιουργεί ένα κλίμα ανασφάλειας για την εταιρεία με άμεσες επιπτώσεις στους εργαζομένους. Κάποιοι από αυτούς αντιδρούν υποσυνείδητα, όπως τα παιδιά του ζευγαριού, νομίζοντας ότι πρέπει να διαλέξουν μέτωπο και κάποιοι προσπαθούν να παραμείνουν πιστοί και στους δύο, αποφεύγοντας πιθανές επαγγελματικές αποφάσεις, για να μην εντείνουν το ήδη βαρύ κλίμα στον χώρο της εργασίας.

«Για κάθε διαζύγιο υπάρχει μία λύση», λέει ένας γνωστός δικηγόρος, και για κάθε επιχείρηση επίσης. Ο δρόμος που ακολουθήσαμε στην επιχείρηση του Ρίχαρντ ήταν αυτός της επικοινωνίας και της διαφάνειας. Πρώτα απ’ όλα ήταν και για τους δύο ξεκάθαρο ότι θα κάνουν τα πάντα για να κρατήσουν την επιχείρηση που ήταν εδραιωμένη στον χώρο της και απέφερε ήδη πολλά κέρδη. Και αυτό χάρη στη μοναδικότητα του καθένα από τους δύο τους.

Ύστερα αποφασίσαμε τι χρειάζεται να μάθουν οι εργαζόμενοι της επιχείρησης ώστε να επανέλθει ένα κλίμα σιγουριάς και ασφάλειας στον χώρο της εργασίας τους, απαραίτητο για κάθε επαγγελματική συνεργασία και δημιουργική δραστηριότητα. Η τελική πινελιά αφορούσε την εικόνα της επιχείρησης προς τα έξω, κάτι που έγινε γρήγορα και εύκολα, αφού υπήρχε πλέον συνοχή και σαφήνεια μέσα στην εταιρεία.

Τέσσερα χρόνια μετά η επιχείρηση εξακολουθεί να ανθεί στον χώρο της και ιδρυτές και εργαζόμενοι χαίρονται ιδιαίτερα που κατάφεραν να βγουν από αυτή τη δύσκολη περίοδο πιο δυνατοί και πιο ενωμένοι. «Ό,τι δεν με σκοτώνει, με δυναμώνει», λένε οι Αυστριακοί. Ίσως θα έπρεπε να το εισάγουμε και στην Ελλάδα.

Πηγή: ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ