Τα ψιλά γράμματα του κόσμου μας

Γράφει ο Ανδρέας Παπασταύρου, Πρέσβης επί τιμή – Οι σημερινές πολεμικές συρράξεις προβάλλονται με μεγάλα, παχιά γράμματα. Όμως, πολύ συχνά τα ψιλά γράμματα καθορίζουν την πορεία ενός συμβολαίου

Ο σημερινός κόσμος κλυδωνίζεται σοβαρά, από τον πόλεμο Ισραήλ, ΗΠΑ και Ιράν. Πρόκειται για μια σύγκρουση που αρχίζει να μπαίνει στα σπίτια και στην καθημερινότητά μας, ανατρέποντας την πραγματικότητά μας και απειλώντας τα χειρότερα. Αλλάζει τον κόσμο ριζικά, καταφέρει σοβαρά πλήγματα στην παγκόσμια ειρήνη και σταθερότητα, δημιουργεί μια άνευ προηγουμένου ανασφάλεια για το αύριο, ενθαρρύνει διάφορους καιροφυλακτούντες ταραξίες ως προς τα μελλοντικά επιθετικά σχέδιά τους και , για να μην το ξεχάσω, εγείρει σοβαρές αμφιβολίες για το εάν εμπεριέχει το παραμικρό ίχνος νομιμότητας. Μεταξύ μας, δεν το πιστεύω!

Δεν είναι σοφό να καταπατά κανείς και να λοιδορεί τη διεθνή νομιμότητα, αποκαλώντας την «διπλωματικές φιοριτούρες» (diplomatic niceties). Ειδικότερα όταν ο κατήγορός της ορθά επικαλέσθηκε το όνομά της για να εξαπολύσει έναν εικοσαετή «παντοτινό πόλεμο» στο Αφγανιστάν. (Με δυσάρεστη λήξη, διότι είναι πάντοτε άσοφο να υποτιμάς τον αντίπαλό σου. Αρκετές φορές, μάλιστα, στην ιστορία). Πάντοτε η διεθνής νομιμότητα μπορεί να προσφέρει πολύτιμες υπηρεσίες, και όσο και αν κάποιος θεωρεί εαυτόν υπεράνω των θεσμίων και θύει μόνο στη βία, είναι πολύ πιθανόν να χρειασθεί να αναθεωρήσει τις απόψεις του.

Πιστεύω ότι ο πόλεμος είναι η ύπατη στιγμή της αλήθειας, διότι μόλις αρχίσει, συν τη Ειμαρμένη, πέφτουν τα πέπλα της μεγαλαυχίας, και τότε φανερώνονται οι πραγματικές δυνατότητες του καθενός, συχνά ελλιπείς σε σύγκριση με τις διακηρύξεις του. Όπως σοφά είπε ο Carl von Clausewitz, «ο πόλεμος είναι το βασίλειο της αβεβαιότητας.»

Στις αρχές του 2026, ο πόλεμος στο Ιράν, μαζί με τον πόλεμο στην Ουκρανία, καλύπτουν σχεδόν το σύνολο της σχετικής ειδησεογραφίας. Δεν πρέπει, ωστόσο, να μας κάνουν να παραβλέπουμε τα «ψιλά γράμματα», τα οποία μπορεί να μη περνούν την πόρτα μας, όμως δεν παύουν να έχουν μεγάλη σημασία, άμεση ή έμμεση για τον κόσμο μας. Απλά, για διάφορους λόγους κάθε φορά, καλύπτονται από τον κουρνιαχτό των άλλων πολέμων. Ας αναφέρουμε κάποια από αυτά.

Το 2026 εξελίσσεται με περίπου 130 ένοπλες συγκρούσεις κάθε λογής, παγκοσμίως. Πρόκειται για τον μεγαλύτερο αριθμό συγκρούσεων από τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου. Φυσικά σε αυτές συμπεριλαμβάνεται το Ιράν και η Ουκρανία.

Στην Ουκρανία, εκτός από τα γνωστά στοιχεία, συμβαίνει και κάτι λιγότερο γνωστό: Υπολογίζεται ότι 10,8 εκατομμύρια Ουκρανοί χρήζουν ανθρωπιστικής συνδρομής και οι καταστροφές ενεργειακών υποδομών έχουν επιδεινώσει την κατάσταση σοβαρά.

Οι πόλεμοι στο Ιράν και στην Ουκρανία έχουν επισκιάσει τα τεκταινόμενα στη Γάζα, στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη και στον Λίβανο. To Ισραήλ σήμερα κατέχει περίπου το ήμισυ του εδάφους της Γάζας και είναι άγνωστο πότε και από ποιο ποσοστό εδάφους θα αποχωρήσει και πότε θα αισθανθεί ασφαλές. Εξ άλλου, οι Ισραηλινοί έποικοι στη Δυτική Όχθη επιδίδονται ανενόχλητοι σε ανόσια έργα, με την ανοχή των δυνάμεων ασφαλείας και, όπως αναφέρει η διεθνής ειδησεογραφία, με την υποστήριξη στρατιωτικών μονάδων αποτελουμένων από εποίκους. Στην περιοχή, οι μόνοι που γνωρίζουν άνθηση είναι οι εποικισμοί. Aπό 141 to 2022, έχουν αυξηθεί σε 210 το 2025 και τούτο συνεχίζεται.

Επίσης, στην προσπάθειά του να εξουδετερώσει την Χεζμπολλάχ, το Ισραήλ βομβαρδίζει εκτός από τις νότιες περιοχές του Λιβάνου, και συνοικίες της Βηρυτού, καθώς και την κοιλάδα Μπεκάα. Προτίθεται, μάλιστα να εγκατασταθεί σε κάποιο κομμάτι του νοτίου Λιβάνου, για να αποτρέψει τις επιθέσεις της Χεζμπολλάχ.

Λίγο πιο μακριά, η αιματοχυσία στο Σουδάν, είναι εμφύλια και διανύει, πλέον, το τρίτο έτος της. Δύο αντίπαλοι, οι Σουδανικές Δυνάμεις Άμυνας (SDF) και οι Δυνάμεις Ταχείας Υποστήριξης (RSF) έχουν εμπλακεί σε μια ιδιαίτερα αιματηρή σύρραξη, η οποία έχει ως αποτέλεσμα μια από τις χειρότερες ιστορικά ανθρωπιστικές κρίσεις, ίσως τη χειρότερη. Είναι πολύ δύσκολο να υπολογισθεί ο αριθμός των θανάτων, όμως μόνο για την περιοχή του Χαρτούμ, έχουν αναφερθεί 61. 000 νεκροί.

Περίπου 12 εκατομμύρια Σουδανοί έχουν εκτοπισθεί, εκ των οποίων 9,5 εκατομμύρια στο εσωτερικό της χώρας και 3 εκατομμύρια στο γειτονικό Τσαντ και στο Νότιο Σουδάν.

Η ασιτία θερίζει αθώες ζωές και σύμφωνα με τις διαθέσιμες πληροφορίες, περίπου 522.000 παιδιά έχουν πεθάνει εξ αιτίας της. Πρόκειται για όνειδος, όπως και όλες οι άλλες παρόμοιες κρίσεις που ιστορικά έχουν στιγματίσει το πρόσωπο της ανθρωπότητας. Ας σκεφθεί μόνο κανείς ότι ένας αμερικανικός αναχαιτιστικός πύραυλος ΤΗAAD, κοστίζει 12,5 – 15 εκατομμύρια δολάρια. Το αφήνω στην κρίση σας, χωρίς ουδέποτε να αμφισβητώ την ανάγκη για άμυνα.

Εμφύλιοι πόλεμοι διεξάγονται και στη Μυανμάρ, τη Λαϊκή Δημοκρατία του Κογκό, τη Συρία, τη Σομαλία και την περιοχή του Σαχέλ (Μπουρκίνα Φάσο, Μάλι, Νίγηρας). Μεταξύ των κοινών συνεπειών τους είναι τα πολύ σοβαρά ανθρωπιστικά προβλήματα και η αύξηση των προσφυγικών ρευμάτων, όπως εξ άλλου τούτο συμβαίνει πάντοτε σε αυτές τις περιπτώσεις.

O Παγκόσμιος Ανιχνευτής Συρράξεων (Global Conflict Tracker) του διεθνούς κύρους αμερικανικού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων, παρουσιάζει μια πολύ χρήσιμη εικόνα για όσα δυσάρεστα (τα περισσότερα από αυτά λίγο γνωστά σε εμάς) συμβαίνουν στον κόσμο. Δεν θα πρέπει ωστόσο να παροράται η προοπτική νέων συρράξεων, αποτόκων των σημερινών, με όξυνση των μεταναστευτικών πιέσεων παγκοσμίως.

Τα ανωτέρω στοιχεία, αποτέλεσμα ερανισμού, καταγράφονται με σκοπούς αφύπνισης, μιας και συνήθως περνούν «στα ψιλά γράμματα». Οι σημερινές πολεμικές συρράξεις προβάλλονται με μεγάλα, παχιά γράμματα. Όμως, πολύ συχνά τα ψιλά γράμματα καθορίζουν την πορεία ενός συμβολαίου. Για τον λόγο αυτό, καλό είναι να τα γνωρίζουμε. Άγνοια δεν χωρεί.