Το 2026 ξεκινά με τη ναυτιλία στο επίκεντρο μιας πρωτοφανούς γεωπολιτικής αναταραχής

Με τη διεθνή ναυτιλιακή τάξη πραγμάτων να υφίσταται σοβαρά πλήγματα

Το 2026 ξεκινά με τη ναυτιλία στο επίκεντρο μιας πρωτοφανούς γεωπολιτικής αναταραχής. Το δ’ τρίμηνο του 2025 αποτέλεσε ένα από τα πιο αποσταθεροποιητικά διαστήματα των τελευταίων δεκαετιών, με τη διεθνή ναυτιλιακή τάξη πραγμάτων να υφίσταται σοβαρά πλήγματα, αναφέρει η Ναυτεμπορική.

Κυρώσεις στρατιωτικές παρεμβάσεις, κατασχέσεις πλοίων, ηλεκτρονικός πόλεμος και συστηματική υπονόμευση των θεσμών σημαίας συνθέτουν ένα περιβάλλον αυξημένου ρίσκου, σημειώνει σε έκθεσή της η εταιρεία ναυτιλιακής ανάλυσης Windward.

Με τον ίδιο «εκρηκτικό» ρυθμό εισήλθε και το νέο έτος, με τις προχθεσινές καταλήψεις δύο δεξαμενοπλοίων από αμερικανικές δυνάμεις.

Το πρώτο πλοίο που κατασχέθηκε ήταν το υπό ρωσική σημαία τάνκερ «Marinera», μετά από μια δραματική καταδίωξη που διήρκεσε πάνω από δύο εβδομάδες στην ανοιχτή θάλασσα του Ατλαντικού, ενώ νωρίτερα την ίδια ημέρα έγινε γνωστό ότι οι ΗΠΑ κατέσχεσαν και δεύτερο τάνκερ που συνδέεται με τη Βενεζουέλα, αυτή τη φορά στην Καραϊβική.

Η πρώτη αντίδραση της Μόσχας στην κατάληψη του «Marinera» ήρθε από το υπουργείο Μεταφορών και -σύμφωνα με τους αναλυτές- χαρακτηρίστηκε «χλιαρή».

Ειδικότερα, το ρωσικό υπουργείο Μεταφορών ανέφερε ότι στις 24 Δεκεμβρίου 2025 το πλοίο έλαβε προσωρινή άδεια πλεύσης υπό τη σημαία της Ρωσικής Ομοσπονδίας, βάσει της ρωσικής νομοθεσίας και των κανόνων του διεθνούς δικαίου, υπογραμμίζοντας στη συνέχεια ότι, σύμφωνα με τη Σύμβαση του ΟΗΕ για το Δίκαιο της Θάλασσας του 1982, στα διεθνή ύδατα ισχύει η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και κανένα κράτος δεν έχει δικαίωμα να ασκεί βία κατά πλοίων που είναι νομίμως νηολογημένα στη δικαιοδοσία άλλων κρατών.

«Στο κατασχεθέν δεξαμενόπλοιο επέβαιναν πολίτες της Ρωσίας», σημείωσε σε δήλωσή του το υπουργείο Εξωτερικών που απαίτησε από τις ΗΠΑ «να τους αντιμετωπίσουν με ανθρωπιά και να τους επιστρέψουν γρήγορα στην πατρίδα τους», ενώ ο ανώτερος Ρώσος βουλευτής Αντρέι Κλίσας, που εκπροσωπεί το κυβερνών κόμμα «Ενιαία Ρωσία», έκανε λόγο για μια ενέργεια «εντελώς πειρατική».

Παράλληλα, χθες ένα δεξαμενόπλοιο με προορισμό τη Ρωσία δέχθηκε επίθεση με μη επανδρωμένο αεροσκάφος (drone) στη Μαύρη Θάλασσα, σύμφωνα με ανακοίνωση της Lloyd’s List Intelligence. Το πλοίο ζήτησε τη συνδρομή της τουρκικής ακτοφυλακής και άλλαξε πορεία.

Με φόντο τα τελευταία γεγονότα, η Windward αναλύει τις έξι μεγαλύτερες γεωπολιτικές διαταραχές που επηρεάζουν τη ναυτιλία.

Όπως τονίζεται, το 2025 έκλεισε με το 76% του «σκιώδους στόλου» δεξαμενόπλοιων αργού πετρελαίου να βρίσκεται υπό καθεστώς κυρώσεων, ενώ καταγράφηκε εκτεταμένο GPS jamming σε τέσσερις μεγάλες θαλάσσιες περιοχές, καθώς και άμεσες στρατιωτικές επιθέσεις σε εμπορικά πλοία.

Παρά την παύση των επιθέσεων των Χούθι στην Ερυθρά Θάλασσα κατά το τέταρτο τρίμηνο, ουκρανικά drones έπληξαν τον Δεκέμβριο τέσσερα δεξαμενόπλοια που δραστηριοποιούνταν στο ρωσικό εμπόριο με ψευδείς σημαίες.

Κατασχέσεις των ΗΠΑ

Εκτός των δύο τελευταίων κατασχέσεων τάνκερ από τις ΗΠΑ, η Windward αναφέρει ότι ιδιαίτερη σημασία για το 2026 έχει η κατάληψη δύο άνευ σημαίας δεξαμενόπλοιων από τις ΗΠΑ, ανοιχτά της Βενεζουέλας.

Οι ενέργειες αυτές -όπως υπογραμμίζεται- ανέδειξαν τη νομική ευαλωτότητα των πλοίων με ψευδείς ή ανύπαρκτες σημαίες και δημιούργησαν προηγούμενο για ναυτικές παρεμβάσεις σε διεθνή ύδατα.

Για πρώτη φορά, η κατάσχεση δεν περιορίστηκε σε οικονομικές κυρώσεις, αλλά πέρασε στο επίπεδο της φυσικής απομάκρυνσης πλοίων από την αγορά.

Η εξέλιξη αυτή λειτουργεί ως «οδηγός δράσης» και για ευρωπαϊκά κράτη που ανησυχούν για τους περιβαλλοντικούς, ασφαλιστικούς και γεωπολιτικούς κινδύνους που δημιουργεί ο «σκιώδης στόλος».

Μάλιστα, με βάση το report, το ενδεχόμενο συντονισμένων ευρωπαϊκών παρεμβάσεων το 2026 αποτελεί πλέον ρεαλιστικό σενάριο.

Ωστόσο, η «Ν» ήρθε σε επικοινωνία με άλλους αναλυτές, οι οποίοι εκτιμούν ότι τα περιστατικά της περασμένης Τετάρτης δεν θα έχουν συνέχεια.

Ρεκόρ κυρώσεων

Το δ’ τρίμηνο του 2025 καταγράφηκαν 923 νέες κυρώσεις πλοίων, με το 94% να αφορά δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν ρωσικό ή ιρανικό πετρέλαιο.

Από το 2023, περισσότερα από 1.200 πλοία έχουν στοχοποιηθεί από Ε.Ε., Η.Β. και ΗΠΑ.

Το 2025 υπήρξε έτος-ρεκόρ: το 80% των βρετανικών και το 87% των ευρωπαϊκών κυρώσεων επιβλήθηκαν μέσα σε 12 μήνες.

Οι ρυθμιστικές αρχές διεύρυναν το πεδίο τους, στοχοποιώντας τράπεζες, ναυτιλιακούς πράκτορες, terminals, νηογνώμονες, νηολόγια και ρυμουλκά.

Δυσοίωνο προδιαγράφεται το πρώτο τρίμηνο από τις διαταραχές

Η Winward επισημαίνει ότι, παρά τις κυρώσεις, οι παγκόσμιες εξαγωγές αργού και προϊόντων πετρελαίου έφτασαν τα 44,5 εκατ. βαρέλια/ημέρα στο τέταρτο τρίμηνο του 2025, αυξημένες κατά 8,7% σε ετήσια βάση.

Την ίδια ώρα, η αποθήκευση πετρελαίου «στο νερό» κορυφώθηκε σε 1,3 δισ. βαρέλια, ενισχύοντας τη ζήτηση για δεξαμενόπλοια και εκτοξεύοντας πρόσκαιρα τα ημερήσια έσοδα για τα VLCCs στα 120.000 δολάρια τον Δεκέμβριο, πριν καταρρεύσουν κάτω από τα 40.000 δολάρια στις αρχές του 2026.

Σύμφωνα με τους αναλυτές, οι διαταραχές που καταγράφονται και αφορούν τις κυρώσεις, τις ψευδείς σημαίες, το GPS jamming, τις στρατιωτικές επιθέσεις, τις κατασχέσεις πλοίων και την προστασία κρίσιμων υποδομών, δημιουργούν ένα εκρηκτικό υπόβαθρο για το πρώτο τρίμηνο του 2026.

Μάλιστα, η πιθανή κατάργηση του πλαφόν στο ρωσικό πετρέλαιο, οι αποκλίσεις πολιτικής μεταξύ ΗΠΑ, Ε.Ε. και Ηνωμένου Βασιλείου και τα θολά όρια μεταξύ εμπορικής και στρατιωτικής ναυτιλίας προμηνύουν περαιτέρω αστάθεια.