Για μια δημοκρατία της Υγείας

Της Βίβιαν Ευθυμιοπούλου *

Η Υγεία στο σύνολό της, Δημόσια και Ιδιωτική, απαιτεί πάρα πολλά χέρια. Απαιτεί και πολλά λεφτά. Και οι γιατροί και οι νοσηλευτές είναι υποαμοιβόμενοι και εξουθενωμένοι.

Η είδηση είναι αυτή:

Στις ΗΠΑ, το ποσοστό επιβίωσης από καρκίνο, πέντε χρόνια μετά την πρώτη διάγνωση, έφτασε το 70%, σύμφωνα με έκθεση της Αμερικανικής Αντικαρκινικής Εταιρείας (ACS) που δημοσιεύθηκε την Τρίτη.

Στοιχηματίζω ότι κάποιοι καρκινοπαθείς ή συγγενείς τους, ξέσπασαν σε κλάματα μόλις τη διάβασαν. Θα έκαναν και πολλές σκέψεις για τη δύναμη της Επιστήμης αλλά και όσους την αμφισβητούν ανοιχτά (αντιεμβολιαστές) ή τους πολιτικούς και τις κυβερνήσεις που κόβουν κονδύλια από την Έρευνα, όπως η κυβέρνηση Τραμπ.

Όμως, στη δεύτερη ανάγνωση, δίπλα στην αλήθεια των αριθμών στέκεται κι αυτή της πολιτικής. Ή μάλλον της αποτυχίας της: «Οι ανισότητες στην πρόσβαση για έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία παραμένουν ισχυρές», υπογραμμίζει στην ίδια έκθεση η Αμερικανική Αντικαρκινική Εταιρεία.

Δεν χρειάζεται να έχεις συναντηθεί με τη νόσο για να έχεις διαπιστώσει τον τρόπο που απογυμνώνει όλες τις ανισότητες και πιστέψτε με, οι οικονομικές έρχονται δεύτερες στη μακρά λίστα.

Δεν ξέρω τι συμβαίνει αλλού αλλά στην Ελλάδα όποιος δεν έχει στοιχειώδη μόρφωση και κριτική ικανότητα ώστε να κάνει τις σωστές ερωτήσεις αλλά και να οργανώσει ο ίδιος όσα πρέπει να γίνουν, θα ταλαιπωρηθεί πολύ, όσα λεφτά κι αν διαθέτει.

Καταρχάς, οι νέοι άνθρωποι σε αυτή τη χώρα μεγαλώνουν με το όνειρο να γίνουν γιατροί βασικώς «για να βγάλουν λεφτά» αλλά μετά από πολυετείς και απαιτητικές σπουδές θα συγκρουστούν με την πραγματικότητα αφού οι αμοιβές των γιατρών και των νοσηλευτών για το μεγάλο έργο, υψηλής εξειδίκευσης που προσφέρουν είναι κυριολεκτικά αστείες, ακόμα και στον ιδιωτικό τομέα, οπότε είναι απολύτως λογικό αρκετοί από αυτούς να βλέπουν το λειτούργημα ως επάγγελμα. Έτσι, αν ο ασθενής ή κάποιος οικείος του δεν είναι να είναι ο ίδιος «από πάνω», δεν θα είναι ασφαλής, ειδικά όταν αντιμετωπίζει μια δύσκολη, πολυπαραγοντική και ψυχολογικά βαριά νόσο όπως ο καρκίνος και μάλιστα σε μια κοινωνία, όπως η ελληνική, που συζητά για τον καρκίνο συναισθηματικά, με όρους πολεμικούς, δηλαδή παντελώς λανθασμένους και σε αυτό ας μου επιτραπεί να έχω κατηγορηματική άποψη ως επαγγελματίας της Επικοινωνίας.

Η Υγεία στο σύνολό της, Δημόσια και Ιδιωτική, απαιτεί χέρια, πάρα πολλά χέρια. Απαιτεί και λεφτά, πολλά λεφτά. Και οι γιατροί και οι νοσηλευτές είναι υποαμοιβόμενοι και εξουθενωμένοι.

Κι αν αυτά είναι γνωστά σε όλους, υπάρχει κάτι ακόμα. Η πρόσβαση στις νέες εξατομικευμένες θεραπείες για τον καρκίνο είναι απαγορευτική ακόμα και για τα σχετικά υψηλά εισοδήματα. Τα νέα, αποτελεσματικά φάρμακα είναι πανάκριβα και δεν καλύπτονται όλα από τα Ταμεία.

Σκέφτομαι συχνά πόσο διαφορετικά θα ήταν τα πράγματα στην ΕΕ, αν τα κράτη-μέλη είχαν συμφωνήσει να κάνουν την ήπειρο «παράδεισο» της Δημόσιας Υγείας, ειδικά μετά την εμπειρία της Πανδημίας που αποκάλυψε, πάλι, τον σκληρά ταξικό χαρακτήρα της Υγείας. Θα στοιχημάτιζα ό,τι έχω και δεν έχω ότι σε αυτή την περίπτωση δεν θα υπήρχε ακροδεξιά και οι ακροαριστερές ρητορικές θα προκαλούσαν μόνο τη θυμηδία.

Το σύνθημα στην Ευρώπη θα έπρεπε να είναι ένα και το κωδικοποιώ πρόχειρα: «Εμπρός, για μια δημοκρατία της Υγείας!»

Στην Ελλάδα, τα τελευταία χρόνια έχει γίνει πρόοδος στο πεδίο των υποδομών και του εξοπλισμού των νοσοκομείων αλλά ακόμα και στα ιδιωτικά νοσοκομεία οι μισθοί είναι τραγικοί. Στο ΕΣΥ δεν υπάρχει οργάνωση και εξειδικευμένη διοικητική ηγεσία, γιατροί και νοσηλευτές τρέχουν να προλάβουν τα πάντα πανικόβλητοι.

Πρόοδος έχει γίνει και τον τομέα της πρόληψης, μόνο που όλα τα προγράμματα προληπτικής ιατρικής που έχουν τρέξει και τρέχουν χρηματοδοτούνται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Τι θα γίνει όταν αυτός ο κύκλος ευρωπαϊκής χρηματοδότησης ολοκληρωθεί; Πώς θα συνεχιστούν; Υπάρχει πρόβλεψη; Δεν έχω διαβάσει κάτι σχετικό.

Θα γίνω βαρετή αλλά εν προκειμένω δεν με ενδιαφέρει καθόλου: όσο οι πολιτικές δυνάμεις της χώρας δεν κάθονται στο τραπέζι για να συμφωνήσουν σε δύο πράγματα, όσο οι ηγεσίες των κομμάτων δεν διορίζουν στα χαρτοφυλάκια της Υγείας σοβαρούς ανθρώπους και όχι καραγκιόζηδες, όσο οι πολίτες δεν ασκούμε πίεση στους αιρετούς προσωπικά και μέσα από τα κανάλια μας στα σόσιαλ μίντια, ο σώζων εαυτόν σωθήτω.