Ελαιοκλαδέματα: Από υπόλειμμα σε σύμμαχο του ελαιώνα

Πώς τα κλαδέματα της ελιάς οδηγούν στη βελτίωση του εδάφους

Καθώς σε αρκετές περιοχές ολοκληρώνεται ή πλησιάζει προς το τέλος της η συγκομιδή, πολλοί παραγωγοί αρχίζουν να σχεδιάζουν τις επόμενες καλλιεργητικές παρεμβάσεις στον ελαιώνα, με το κλάδεμα να αποτελεί μία από τις βασικές επόμενες εργασίες.

Η περίοδος μετά το κλάδεμα αφήνει πίσω της μεγάλες ποσότητες φυτικού υλικού στον ελαιώνα. Για μεγάλο διάστημα, τα ελαιοκλαδέματα αντιμετωπίζονταν κυρίως ως υλικό που έπρεπε να απομακρυνθεί. Ωστόσο, η διαχείρισή τους μπορεί να αποτελέσει ουσιαστικό εργαλείο για τη βελτίωση του εδάφους και τη συνολική εικόνα της καλλιέργειας, όταν παραμένουν και αξιοποιούνται μέσα στον ίδιο τον ελαιώνα.

Το υλικό που προκύπτει από τα κλαδέματα, μετά την απομάκρυνση των χονδρών κλαδιών που μπορούν να χρησιμοποιηθούν ως καυσόξυλα, διαθέτει χαρακτηριστικά που το καθιστούν κατάλληλο για την ενίσχυση της γονιμότητας του εδάφους. Η αξιοποίησή του δεν αφορά μόνο τη θρέψη των δέντρων, αλλά και τη βελτίωση της δομής του εδάφους και τη σταδιακή ενίσχυση της οργανικής ουσίας.

Τι προσφέρουν τα κλαδέματα στο έδαφος

Τα φύλλα και τα λεπτά κλαδιά της ελιάς περιέχουν σημαντικές ποσότητες θρεπτικών στοιχείων, ενώ τα πιο χονδρά κλαδιά, όταν παραμένουν στο χωράφι και αποσυντίθενται, λειτουργούν ως αποθήκη άνθρακα. Με αυτόν τον τρόπο, το έδαφος εμπλουτίζεται με οργανική ουσία, στοιχείο καθοριστικό για τη γονιμότητα και τη μακροχρόνια ανθεκτικότητα του ελαιώνα. Η παραμονή των θρυμματισμένων κλαδεμάτων στο έδαφος συμβάλλει παράλληλα στη συγκράτηση της υγρασίας και στον περιορισμό της ανάπτυξης ζιζανίων, ενώ με την πάροδο του χρόνου μειώνεται και η ανάγκη προσθήκης χημικών λιπασμάτων, καθώς επιστρέφουν στο χωράφι θρεπτικά στοιχεία που διαφορετικά θα χάνονταν.

Εξαίρεση αποτελούν περιπτώσεις όπου τα κλαδέματα προέρχονται από δέντρα με σοβαρές ασθένειες. Σε αυτές τις περιπτώσεις, για λόγους προστασίας της καλλιέργειας, απαιτείται διαφορετική διαχείριση ώστε να αποφευχθεί η εξάπλωση παθογόνων.

Διαχείριση με καταστροφέα: απλή και προσαρμόσιμη λύση

Όταν υπάρχει διαθέσιμος καταστροφέας, τα λεπτά κλαδιά μπορούν να συγκεντρωθούν μεταξύ των γραμμών των δέντρων και να τεμαχιστούν με μία ή περισσότερες διελεύσεις του μηχανήματος. Η προετοιμασία περιλαμβάνει τον διαχωρισμό των χονδρών από τα λεπτά κλαδιά, ώστε ο τεμαχισμός να γίνεται αποτελεσματικά και χωρίς επιβάρυνση του εξοπλισμού. Η διαδικασία προσαρμόζεται στις δυνατότητες κάθε μηχανήματος, τόσο ως προς το μέγεθος των σωρών όσο και ως προς τη διάμετρο των κλαδιών. Σε αρκετές περιπτώσεις, ο τεμαχισμός των κλαδιών μπορεί να συνδυαστεί με εργασίες καταπολέμησης ζιζανίων, μειώνοντας το συνολικό κόστος και τον αριθμό των διελεύσεων στο χωράφι.

Θρυμματισμός κλαδιών και ομοιόμορφη κάλυψη

Η χρήση θρυμματιστή περιορίζει σημαντικά τις εργασίες προετοιμασίας. Τα κλαδιά, αφού αφαιρεθούν όσα προορίζονται για καυσόξυλα, μπορούν να αλεστούν άμεσα, είτε συγκεντρωμένα σε σωρούς είτε επιτόπου, κάτω από τα δέντρα. Το υλικό που προκύπτει είναι πιο ομοιογενές και εύχρηστο, γεγονός που διευκολύνει την ομοιόμορφη κατανομή του στο έδαφος. Η επιτόπια θρυμματοποίηση επιτρέπει στο πριονίδι να παραμείνει κοντά στη ριζόσφαιρα κάθε δέντρου, χωρίς να απαιτούνται επιπλέον εργασίες μεταφοράς και διασποράς. Έτσι, το έδαφος καλύπτεται φυσικά, αξιοποιώντας πλήρως το υλικό του κλαδέματος.

Όταν τα κλαδέματα γίνονται κομπόστ

Το θρυμματισμένο υλικό μπορεί, εναλλακτικά, να συγκεντρωθεί για κομποστοποίηση. Με τη δημιουργία σωρών και τη σωστή ανάμειξη με άλλα διαθέσιμα οργανικά υλικά, παράγεται σταδιακά ένα φυσικό οργανικό λίπασμα. Η διαδικασία απαιτεί έλεγχο υγρασίας, τακτικό ανακάτεμα και παρακολούθηση της θερμοκρασίας του σωρού, μέχρι να προκύψει ένα ομοιογενές, σκούρο υλικό με χαρακτηριστική οσμή χώματος. Κατά την κομποστοποίηση παρατηρείται σημαντική μείωση του αρχικού όγκου των υλικών, ενώ το τελικό προϊόν περιέχει αξιόλογες συγκεντρώσεις θρεπτικών στοιχείων, που μπορούν να στηρίξουν την ανάπτυξη των ελαιόδεντρων όταν επιστρέψει στο χωράφι.

Ένα υλικό που αξίζει να μείνει στον ελαιώνα

Η αξιοποίηση των ελαιοκλαδεμάτων μέσα στον ίδιο τον ελαιώνα μετατρέπει ένα υποπροϊόν του κλαδέματος σε μέρος της συνολικής διαχείρισης του εδάφους. Είτε με απλό τεμαχισμό είτε με πιο οργανωμένη κομποστοποίηση, το φυτικό υλικό επιστρέφει στη γη, συμβάλλοντας στη βελτίωση της δομής και της γονιμότητάς της. Για τον παραγωγό που σχεδιάζει τις επόμενες κινήσεις του στον ελαιώνα, η διαχείριση των κλαδεμάτων αποτελεί μια πρακτική επιλογή με οφέλη που αποτυπώνονται σταδιακά, τόσο στο έδαφος όσο και στη συνολική εικόνα της καλλιέργειας.

Πηγή: Γεωργία – Κτηνοτροφία, τεύχος 1/2016, «Αξιοποίηση των ελαιοκλαδεμάτων ως εδαφοβελτιωτικό του ελαιώνα», σελ. 30–33