Γέρνει η ανάγνωση

Tης Κατερίνας Τζωρτζινάκη – Ο μελλοντολόγος Άλβιν Τόφλερ (Το Σοκ του Μέλλοντος, 1970, Το Τρίτο Κύμα, 1980) είπε κάποτε ότι «ο αναλφαβητισμός δεν θα μετράται με βάση αυτούς που δεν μπορούν να διαβάσουν και να γράψουν, αλλά με βάση αυτούς που δεν θα μπορούν να μαθαίνουν και να ξαναμαθαίνουν».

Έμαθα τα νέα για της PISA τα ωραία και απ’ τη δυσκολία στην κατανόηση κειμένου ήρθαν τα σπουδαία. Σε σχέση με το 2022, η έκθεση του ΟΟΣΑ καταγράφει για την Ελλάδα πτώση 16 μονάδων στο θεμέλιο της μάθησης, αντίστοιχη με εκείνη του ΟΟΣΑ (-14, Πίνακας I.1, σελ. 30).

Καλά, δεν πανηγυρίζουμε κιόλας με τη «σύγκλιση», επειδή υποχώρησε ο μέσος όρος αναφοράς. Στο χρονικό διάστημα 2015-2025, η δική μας βουτιά ήταν 45 μονάδες. Στην ανάγνωση-κατανόηση κειμένου το 43,8% των Ελληνόπαιδων βρίσκεται κάτω από το βασικό επίπεδο, δηλαδή τελειώνει την υποχρεωτική εκπαίδευση χωρίς τον στοιχειώδη λειτουργικό εγγραμματισμό.

Δεν καταλαβαίνουν τι διαβάζουν. Τι στην Αθηνά συμβαίνει; Οι επιδόσεις των 15χρονων μαθητών/τριών στην κατανόηση κειμένου διεθνώς ήταν οι χαμηλότερες από την έναρξη της έρευνας PISA (2000) ακόμη και σε παραδοσιακά ισχυρά εκπαιδευτικά συστήματα (π.χ. Σιγκαπούρη -8, Κορέα -15, Εσθονία -12, Φινλανδία -16).

Η έκθεση περιορίζεται σε υποθέσεις: μετατόπιση προς συντομότερη και κατακερματισμένη ψηφιακή ανάγνωση, αυξημένες απουσίες, δυσκολότερες συνθήκες στην τάξη και μεταπανδημικές αλλαγές.

Η επιφανειακή ανάγνωση με το συνεχές σκρολάρισμα και τον τρόπο με τον οποίο η ψηφιακή καθημερινότητα εκπαιδεύει τη συγκέντρωσή μας σε διαρκείς αλλαγές κατεύθυνσης είναι η νέα κανονικότητα, που αποδυναμώνει την ικανότητα κατανόησης σύνθετων ιδεών και εννοιών. Η κριτική ανάγνωση ζητά κάτι διαφορετικό: διάρκεια, συνέχεια, επιστροφή στην ίδια γραμμή, επιμονή σε έναν κόσμο που δεν αλλάζει εικόνα κάθε δύο δευτερόλεπτα.

Πώς φτάνουμε, όμως, στην κριτική ανάγνωση, μεγάλοι και μικροί, όταν η απόλαυση του κειμένου έχει συνθλιβεί; Μήπως εκεί είναι το κλειδί; Δεν διασκεδάζουν διαβάζοντας. Δεν γεύονται, καταπίνουν.

Πηγή: naftemporiki.gr