Toυ Μιχάλη Ψύλου – Αυτό που πριν από λίγα χρόνια προκάλεσε οργή στην Ευρωπαϊκή Ένωση -η απέλαση στην Αφρική, μεταναστών που δεν έχουν δικαίωμα ασύλου σε χώρα της ΕΕ- λαμβάνει σάρκα και οστά
Πέντε χώρες της ΕΕ -Γερμανία, Δανία, Ολλανδία, Αυστρία και Ελλάδα- αποφάσισαν τη δημιουργία ενός «κόμβου επιστροφής» στην Ρουάντα για ενήλικες μετανάστες που έχει απορριφθεί το δικαίωμα ασύλου σε χώρα της ΕΕ και που δεν μπορούν ή δεν θέλουν να επαναπατριστούν στο κράτος προέλευσής τους.
Η πρωτοβουλία αυτή έχει την πλήρη στήριξη της ΕΕ και βασίζεται στη νέα Οδηγία της ΕΕ για τις Επιστροφές παράτυπων μεταναστών, η οποία τέθηκε σε ισχύ στα μέσα Οκτωβρίου.
Πολλές «τεχνικές λεπτομέρειες» πρέπει φυσικά να επιλυθούν ,πριν ξεκινήσει η πιλοτική εφαρμογή του μέτρου.
Για την ιστορία, το 2025, τα κράτη μέλη της ΕΕ εξέδωσαν 491.950 εντολές επιστροφής παράτυπων μεταναστών, αλλά πραγματοποιήθηκαν μόνο 135.460 απελάσεις – 28%, δηλαδή, που αποτελεί και υψηλότερο ποσοστό τα τελευταία 10 χρόνια, σύμφωνα με την Eurostat.
Για να βελτιώσει αυτά τα «αποτελέσματα», η Ευρώπη αναζητά λύσεις πέρα από τα σύνορά της, και αυτή δεν είναι η πρώτη φορά που το κάνει.
Η ΕΕ έχει ήδη υπογράψει μια σειρά συμφωνιών συνεργασίας στον τομέα της μετανάστευσης με χώρες όπως η Λιβύη, η Τυνησία, το Μαρόκο και η Μαυριτανία, με τις οποίες έχει επιδιώξει να ενισχύσει την επιτήρηση, να περιορίσει τις παράτυπες αναχωρήσεις, να καταπολεμήσει τα δίκτυα εμπορίας ανθρώπων.
Δικτατορικό καθεστώς
Με την επιλογή της Ρουάντα υπάρχει όμως μια ουσιαστική διαφορά: Η «λύση» δεν αφορά πλέον την αποτροπή της εισόδου παράτυπων μεταναστών στην Ευρώπη ή την επιστροφή τους στις χώρες προέλευσής τους, αλλά τη μεταφορά σε μια τρίτη χώρα και μάλιστα πολύ αμφιλεγόμενης σε σχέση με τα ανθρώπινα δικαιώματα και τις πολιτικές ελευθερίες, όπως καταγγέλλει η Διεθνής Αμνηστία.
Η κυβέρνηση του-από το 2000- προέδρου Πολ Καγκάμε, κατατάσσεται ως «μη ελεύθερη» από διεθνείς οργανισμούς. Κατηγορείται για την καταστολή της αντιπολίτευσης και τον περιορισμό της ελευθερίας της έκφρασης, αυθαίρετες συλλήψεις, βασανιστήρια, εξαφανίσεις και δολοφονίες πολιτικών αντιπάλων του καθεστώτος.
Η ίδια η ΕΕ, αλλά και οι ΗΠΑ, είχαν επιβάλει άλλωστε κυρώσεις εναντίον αξιωματούχων της Ρουάντα την υποστήριξη που παρείχαν στην εξτρεμιστική αντάρτικη ομάδα «Μ23» στη γειτονική ΛΔ του Κονγκό. Οι αντάρτες αυτοί ελέγχουν περιοχές όπου βρίσκονται ορυχεία μεταλλευμάτων και μεταφέρουν παράνομα, τις πρώτες ύλες στη Ρουάντα. «Ετσι η Ρουάντα συνεχίζει να προσπορίζεται κέρδη παράνομα από την εκμετάλλευση του ορυκτού πλούτου της ΛΔ Κονγκό», αναφέρει έκθεση της Διεθνούς Αμνηστίας.
«Άφεση αμαρτιών»
Για τον αυταρχικό πρόεδρο της Ρουάντα, Πολ Καγκάμε, μια συμφωνία με την Ευρώπη είναι λοιπόν, πολύτιμη από πολιτική άποψη, καθώς θεωρεί ότι η ΕΕ, τού δίνει «άφεση αμαρτιών».
Τελικά, τα πέντε κράτη πιστεύουν ότι μπορούν να χρησιμοποιήσουν την Αφρική ως «χωματερή» για όσους η Δύση δεν θέλει.
Δεν είναι τυχαίο άλλωστε ότι η Ρουάντα αποτελεί εδώ και καιρό ένα βολικό «πάρκινγκ ανθρώπων», για τις συνειδήσεις και τα σύνορα της Δύσης.
Η αφρικανική χώρα, που ήδη φιλοξενεί 150.000 πρόσφυγες, είχε επιλεγεί από τη Βρετανία για ένα παρόμοιο έργο, το οποίο στη συνέχεια κατέρρευσε αφού το 2023, το Ανώτατο Δικαστήριο του Λονδίνου έκρινε το σχέδιο «παράνομο».
Η θεωρία της αποτροπής
Οι Ευρωπαίοι ηγέτες προφανώς, θέλουν να αυξήσουν «το κόστος της μετανάστευσης», βασιζόμενοι στη θεωρία της αποτροπής. Σύμφωνα με αυτή τη θεωρία, η αύξηση του κινδύνου στα ταξίδια, η επιδείνωση των συνθηκών υποδοχής και η μείωση των πιθανοτήτων ένταξης στις ευρωπαϊκές κοινωνίες, εκτιμάται πώς είναι ο μόνος τρόπος για να μειωθεί η μετανάστευση.
Προφανώς, μια τέτοια αλλαγή παραδείγματος, απαιτεί την κατασκευή ενός ανάλογου πολιτικού λόγου που δεν αμαυρώνει την εικόνα της Ευρώπης ως ηπείρου δημοκρατίας και δικαιωμάτων.
Αυτά τα επιχειρήματα δεν καταφέρνουν να πείσουν τους επικριτές του αμφιλεγόμενου έργου.
Γιατί, η αποτελεσματικότητα της ευρωπαϊκής μεταναστευτικής πολιτικής «δεν μπορεί να μετράται με βάση τον αριθμό των απελάσεων». Η «εξωτερική ανάθεση» ενός προβλήματος, όπως το μεταναστευτικό-που αναμφίβολα υπάρχει-αποτελεί μέρος μιας στρατηγικής που μεταθέτει εκτός Ευρώπης, τόσο τους ανθρώπους όσο και τις ευθύνες των κρατών της ΕΕ.
Ο Αυστριακός ειδικός στο διεθνές δίκαιο Μάνφρεντ Νόβακ, πρώην Ειδικός Εισηγητής του ΟΗΕ κατά των Βασανιστηρίων, περιέγραψε το σχέδιο ως «μια πολύ δαπανηρή εξωτερική ανάθεση της ευθύνης μας σε ένα κράτος που έχει μετατραπεί σε δικτατορία και όπου τα ανθρώπινα δικαιώματα παραβιάζονται σοβαρά».
Οι «Γιατροί Χωρίς Σύνορα» εξέδωσαν επίσης μια σκληρή ανακοίνωση κάνοντας λόγο για «επαίσχυντα σχέδια για την Ευρωπαϊκή Ένωση και επικίνδυνα για τους πληγέντες».
Πολυάριθμοι όροι χρησιμοποιούνται γύρω από τη μετανάστευση, συχνά χωρίς να γνωρίζουμε την ακριβή τους σημασία. Λέξεις όπως μετανάστης, παράτυπος, πρόσφυγας ή εκτοπισμένος, χρησιμοποιούνται συχνά λανθασμένα ή ως συνώνυμα, ενώ η καθεμία έχει μια συγκεκριμένη ιστορία και σημασία. Σίγουρα πρέπει να μπει μια τάξη στο θέμα. Αλλά πίσω από τη συμφωνία με τη Ρουάντα βρίσκεται η ιδέα ότι οι άνθρωποι μπορούν να μετακινούνται σαν… αντικείμενα.
Πηγή: naftemporiki.gr
Ακολουθήστε μας στο Google News για να ενημερώνεστε για τα τελευταία νέα









