Η αλαζονεία της ισχύος. Kαι η τιμωρία της

Tης Νατάσας Στασινού – «Οι ισχυροί κάνουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμή τους και οι αδύναμοι υπομένουν ό,τι τους επιβάλλει η αδυναμία τους». Ελάχιστες φράσεις έχουν επιβιώσει τόσο επίμονα μέσα στους αιώνες όσο αυτή που συναντάμε στον Θουκυδίδη.

Από τις αίθουσες των σχολείων μέχρι τα επιτελεία των υπερδυνάμεων, ο περίφημος διάλογος Αθηναίων και Μηλίων εξακολουθεί να θεωρείται ένα από τα πιο σκληρά και ρεαλιστικά μαθήματα διεθνούς πολιτικής. Οι μεγάλοι επιβάλλονται. Οι μικροί προσαρμόζονται. Αυτή ήταν η λογική τότε. Αυτή παραμένει, σε μεγάλο βαθμό, η λογική και σήμερα ή μήπως όχι;

Η Wall Street Journal επιστρέφει σε ένα επεισόδιο του Πελοποννησιακού Πολέμου για να αμφισβητήσει μια από τις πιο διαδεδομένες βεβαιότητες της γεωπολιτικής. Παρατηρώντας όσα συμβαίνουν στην Ουκρανία, στη Μέση Ανατολή και στην αντιπαράθεση των μεγάλων δυνάμεων, παρατηρεί ότι το μεγαλύτερο μάθημα που αφήνει πίσω της η αρχαία Αθήνα μάλλον δεν είναι η δύναμη των ισχυρών, αλλά τα όρια της ισχύος τους.

Οι μεγάλες δυνάμεις εξακολουθούν να πιστεύουν ότι η ισχύς τους αρκεί για να διαμορφώσουν την πραγματικότητα σύμφωνα με τις επιθυμίες τους. Η ιστορία όμως έχει την κακή συνήθεια να διαψεύδει όσους την αγνοούν.

Η μεγαλύτερη αδυναμία των υπερδυνάμεων δεν είναι η έλλειψη στρατιωτικών μέσων. Είναι η υπερβολική αυτοπεποίθηση. Είναι η πεποίθηση ότι οι αντίπαλοι θα υποχωρήσουν επειδή η λογική το επιβάλλει ή επειδή η διαφορά ισχύος είναι συντριπτική. Όμως οι πόλεμοι δεν κρίνονται μόνο από αριθμούς, εξοπλισμούς και προϋπολογισμούς. Κρίνονται από την πολιτική βούληση, την κοινωνική αντοχή και την αποφασιστικότητα εκείνων που αρνούνται να υποταχθούν.

Οι αδύναμοι μπορεί να μην κερδίζουν εύκολα, αλλά οι ισχυροί δεν νικούν πλέον τόσο εύκολα όσο παλιά. Η τεχνολογία έρχεται και αυτή να μειώσει το χάσμα. Τα φθηνά drones, οι πύραυλοι ακριβείας και οι ασύμμετρες μορφές πολέμου επιτρέπουν σε μικρότερους παίκτες να επιβάλλουν δυσανάλογο κόστος στους ισχυρότερους αντιπάλους τους.

Γι’ αυτό και το πραγματικό δίδαγμα του Θουκυδίδη δεν είναι η περίφημη φράση ότι «οι ισχυροί κάνουν ό,τι τους επιτρέπει η δύναμή τους». Είναι αυτό που ακολούθησε. Η Αθήνα πράγματι συνέτριψε τη Μήλο. Λίγα χρόνια αργότερα, όμως, έχασε τη δική της μάχη για την ηγεμονία. Η ιστορία δεν τιμωρεί πάντα τους αδύναμους. Πολύ συχνά τιμωρεί την αλαζονεία των ισχυρών. Και αυτό είναι ένα μάθημα που οι σημερινές υπερδυνάμεις θα έπρεπε να θυμούνται περισσότερο.

Πηγή: naftemporiki.gr