Όλα αλλάζουν στη Μέση Ανατολή

Γράφει ο Μιχάλης Ψύλος – Το Στενό του Ορμούζ είναι μεν ανοιχτό, αλλά με διαδικασίες που θα πρέπει να συντονιστούν με το Ιράν για όλη τη διάρκεια της εκεχειρίας

Καλά νέα επιτέλους από το «Ανατολικό Μέτωπο». Μετά από σχεδόν δύο μήνες πολέμου, μια εκεχειρία, που εξακολουθεί να είναι εύθραυστη, άνοιξε ένα παράθυρο που πολλοί πίστευαν ότι είχε οριστικά κλείσει.

Το Ιράν άνοιξε ξανά το Στενό του Ορμούζ, προς ικανοποίηση του Τραμπ. Έστω και αν ο Αμερικανός πρόεδρος προειδοποιεί ότι οι ΗΠΑ θα παρατείνουν τον αποκλεισμό των ιρανικών πλοίων μέχρι να επιτευχθεί ειρηνευτική συμφωνία.

Το Στενό του Ορμούζ είναι μεν ανοιχτό, αλλά με διαδικασίες που θα πρέπει να συντονιστούν με το Ιράν για όλη τη διάρκεια της εκεχειρίας.

Είναι μια πρωτοβουλία που είναι βολική για όλους και μάλιστα οδήγησε στην μεγάλη μείωση της τιμής του πετρελαίου.

Θα πρέπει να δούμε επίσης, τι θα συμβεί μετά τη λήξη αυτής της εκεχειρίας.

Οι ΗΠΑ δεν έχουν μια πειστική στρατιωτική λύση στα χέρια τους, και έτσι ο ναυτικός αποκλεισμός είναι απλώς ένα ακόμη μέτρο, ένας αυτοσκοπός. Για να απαντήσουν σε στον ναυτικό αποκλεισμό του Ιράν.

Η Τεχεράνη φαίνεται βέβαια πρόθυμη να αναστείλει το πυρηνικό της πρόγραμμα για αόριστο χρονικό διάστημα. Δεν πρόκειται για στρατηγική παραίτηση, αλλά για τακτική αναστολή, μια χειρονομία που έχει προσαρμοστεί για να μειώσει τις εντάσεις και να αποκτήσει διαπραγματευτική ισχύ .

Οι ΗΠΑ δηλώνουν επίσης πρόθυμες να καταβάλουν στην Τεχεράνη 20 δισεκατομμύρια δολάρια, χρησιμοποιώντας ιρανικά κεφάλαια που έχουν παγώσει στο εξωτερικό, για να αποκτήσουν το εμπλουτισμένο ουράνιο.

Το ζήτημα του ουρανίου και του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος είναι το πιο ευρέως χρησιμοποιούμενο πρόσχημα στις επίσημες αμερικανικές και ισραηλινές αφηγήσεις, αλλά είναι αδιανόητο ότι ο πόλεμος πυροδοτήθηκε αποκλειστικά για αυτόν τον λόγο.

Ακόμα κι αν ο Τραμπ πανηγυρίζει όμως, η αξιοπιστία του πλέον διακυβεύεται εντελώς.

Είναι σαφές ότι, αν δεν υπάρξουν δραματικές εξελίξεις, αυτή είναι μια ενδιάμεση φάση.

Τράβηξε το αυτί στον Νετανιάχου

Ο Τραμπ αιφνιδιάζοντας επίσης το Ισραήλ, ανακοίνωσε 10ήμερη εκεχειρία στον Λίβανο, η οποία τέθηκε σε ισχύ.

«Το Ισραήλ απαγορεύεται να βομβαρδίζει πλέον τον Λίβανο. Φτάνει πια!» έγραψε μάλιστα ο Ντόναλντ Τραμπ σε νέα του ανάρτηση στα Truth Social. Μια δήλωση που δείχνει τη διάθεση του Αμερικανού προέδρου να «τραβήξει το αυτί» του Νετανιάχου.

Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός δηλώνει βέβαια πώς «δεν έχουμε ολοκληρώσει ακόμα τη δουλειά».

Αλλά χωρίς την υποστήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών , η ισχύς του Ισραήλ δεν είναι και τόσο μεγάλη.

Ο Νετανιάχου δεν μπορεί επίσης να πείσει το ισραηλινό κοινό ότι οι στόχοι του πολέμου επιτεύχθηκαν. Η Χεζμπολάχ δεν είναι αφοπλισμένη και το ιρανικό καθεστώς παραμένει σε μεγάλο βαθμό άθικτο. Μένει να δούμε πόσο βιώσιμη θα είναι η εκεχειρία στον Λίβανο: ο πόλεμος εκεί σίγουρα δεν πάει καλά για τους Ισραηλινούς.

Τίποτα δεν θα είναι το ίδιο

Αλλά ακόμα κι αν οι ειρηνευτικές συνομιλίες προχωρήσουν, ένα συμπέρασμα γίνεται ολοένα και πιο σαφές: πιθανότατα, τίποτα δεν θα είναι ποτέ ξανά το ίδιο στη Μέση Ανατολή.
Ο πρόεδρος Τραμπ «κατάφερε» να θέσει την αμερικανική στρατιωτική ηγεμονία υπό αμφισβήτηση, στην περιοχή.

Αξίζει να σημειωθεί ότι την ημέρα που κηρύχθηκε η εκεχειρία στον Λίβανο, οι αμερικανικές δυνάμεις αποσύρθηκαν οριστικά από τη Συρία.

Προσπαθώντας να τιμωρήσουν την Τεχεράνη, οι ΗΠΑ κατέληξαν να βλάψουν τους δικούς τους περιφερειακούς εταίρους, αλλά εκείνους που εξαρτώνται από τις θαλάσσιες οδούς για την οικονομική τους επιβίωση.

Οι Άραβες σύμμαχοι στον Κόλπο συνειδητοποίησαν ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες όχι μόνο απέτυχαν να τους προστατεύσουν από το Ιράν, αλλά κατέληξαν να τους παρασύρουν σε μια σύγκρουση, που δεν ήθελαν, και μάλιστα με μεγάλες απώλειες.

Μια πολυπολική Μ. Ανατολή

Τα επόμενα χρόνια πιθανότατα θα δούμε μια επιτάχυνση προς μια ολοένα και πιο πολυπολική Μέση Ανατολή.

Το Ισραήλ, το Ιράν, η Σαουδική Αραβία και η Τουρκία θα είναι οι περιφερειακές δυνάμεις. Η Κίνα, επίσης με την υπομονετική διπλωματία και τις μακροπρόθεσμες επενδύσεις της στην περιοχή , βγαίνει κερδισμένη. Εμφανίζεται πλέον ως η δύναμη που μπορεί αθόρυβα και παρασκηνιακά να συμβάλει στον τερματισμό του πολέμου. Με τον Τραμπ να επαινεί τον πρόεδρο Σι Τζιπίνγκ με μια «μεγάλη αγκαλιά».

Μόνο η Ευρωπαϊκή Ένωση έτρεξε ασθμαίνουσα την τελευταία στιγμή να παίξει έναν ρόλο στην Μέση Ανατολή, με τον Εμανουέλ Μακρόν να φωνάζει στην περιφερειακή σύνοδο κορυφής του Παρισιού για την ασφάλεια, ότι δεν θα δεχτεί «την ιδιωτικοποίηση» της πλωτής οδού, αναφερόμενος στα διόδια που σκοπεύει να χρεώσει το Ιράν.

Η ασθμαίνουσα Ευρώπη

Μακρόν , Στάρμερ, Μερτς και Μελόνι, έχουν αναλάβει μια ευρωπαϊκή πρωτοβουλία για το Στενό: γίνεται λόγος για μια αμυντική αποστολή μετά την κατάπαυση του πυρός.
Η φύση της αποστολής και οι λεπτομέρειες της θα πρέπει να συμφωνηθούν με το Ιράν. Η στρατιωτική πλευρά σίγουρα θα έχει παράσχει κάποια δεδομένα αξιολόγησης, αλλά μένει να δούμε αν αυτή η πρωτοβουλία θα γίνει καλά δεκτή. Προς το παρόν, πρόκειται για δηλώσεις που περιέχονται στην πολιτική στρατόσφαιρα. Επιπλέον, η ΕΕ, σύμφωνα με την φον ντερ Λάιεν, υποστηρίζει τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ. Η πραγματικότητα είναι ότι η Ευρώπη δεν είναι για άλλη μια φορά αξιόπιστη ως συνομιλητής, ειρηνοποιός ή μεσολαβητής σε μια φάση μετά τη σύγκρουση. Ποτέ δεν θεωρήθηκε ούτε αξιόπιστος σύμμαχος ούτε αντίπαλος, ούτε στη ρωσο-ουκρανική σύγκρουση ούτε σε αυτή την περίπτωση.

Ραγδαίες αλλαγές

Σε κάθε περίπτωση, η εποχή της αδιαμφισβήτητης αμερικανικής κυριαρχίας φαίνεται να έχει εισέλθει στην τελική της φάση.Η απάντηση θα εξαρτηθεί σε μεγάλο βαθμό από το πώς θα εξελιχθεί το υπόλοιπο της προεδρίας του Ντόναλντ Τραμπ και ποιος θα τον διαδεχθεί.

Αλλά αυτό που προκύπτει από αυτή την εικόνα είναι μια νέα Μέση Ανατολή που υφίσταται ραγδαίες αλλαγές. Μια περιοχή όπου οι παλιές βεβαιότητες διαλύονται και οι νέες συμμαχίες δοκιμάζονται.

Η ειρήνη, αν έρθει, δεν θα αποκαταστήσει το παρελθόν. Αντιθέτως: θα ανοίξει τον δρόμο για μια πιο κατακερματισμένη, πιο ρεαλιστική και αναπόφευκτα πιο απρόβλεπτη περιφερειακή τάξη.Μέχρι τον επόμενο πόλεμο…

Πηγή: ΝΑΥΤΕΜΠΟΡΙΚΗ