Ηλικιακά όρια, πιστοποιήσεις, εισοδηματικά κριτήρια και δυσλειτουργίες στην πλατφόρμα
Σε μία εκτενή και τεκμηριωμένη κοινοβουλευτική παρέμβαση για τους αποκλεισμούς και τις σοβαρές δυσλειτουργίες που καταγράφονται στην εφαρμογή της υπηρεσίας «Προσωπικός Βοηθός» προχώρησε η Βουλευτής Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ – Κινήματος Αλλαγής, Κατερίνα Σπυριδάκη, καταθέτοντας Ερώτηση προς την Υπουργό Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.
Την εν λόγω κοινοβουλευτική πρωτοβουλία της κας Σπυριδάκη συνυπογράφουν ο Πέτρος Παππάς, Βουλευτής Κιλκίς και υπεύθυνος του ΚΤΕ Ατόμων με Αναπηρία και Ευάλωτων Κοινωνικών Ομάδων του ΠΑΣΟΚ, και η Κατερίνα Καζάνη, Βουλευτής Ευβοίας και Τομεάρχης Κοινωνικής Συνοχής και Οικογένειας.
Η παρέμβαση έρχεται μετά από υπομνήματα και επισημάνσεις του Σωματείου «ΚΡΑΥΓΗ ΑμεΑ» και της Εθνικής Συνομοσπονδίας Ατόμων με Αναπηρία (ΕΣΑμεΑ), αλλά και συγκεκριμένες μαρτυρίες Συλλόγων και ωφελουμένων, οι οποίες αναδεικνύουν ότι η μετάβαση του Προσωπικού Βοηθού από πιλοτικό πρόγραμμα σε μόνιμη υπηρεσία εθνικής εμβέλειας συνοδεύεται ήδη από αποκλεισμούς, αντιφάσεις και πρακτικά εμπόδια.
Η ανάγκη δεν αρχίζει στα 16 – ούτε τελειώνει σε ένα ηλικιακό όριο
Στην Ερώτηση αναδεικνύεται ιδιαίτερα ο αποκλεισμός των παιδιών κάτω των 16 ετών, ακόμη και όταν πρόκειται για ανηλίκους με βαριές και μόνιμες αναπηρίες και εξαιρετικά υψηλές ανάγκες υποστήριξης.
Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνεται: «Η ανάγκη, συνεπώς, για ένα παιδί με εξαιρετικά υψηλές ανάγκες υποστήριξης δεν γεννιέται την ημέρα που συμπληρώνει τα 16 έτη».
Ένα παιδί 15 ετών μπορεί να χρειάζεται συνεχή επίβλεψη, βοήθεια στην προσωπική φροντίδα και ασφαλή μετακίνηση και, παρ’ όλα αυτά, να μην έχει καν δικαίωμα να αξιολογηθεί, ενώ με τις ίδιες ακριβώς ανάγκες καθίσταται επιλέξιμο μόλις συμπληρώσει τα 16. Η Ερώτηση ζητά, επομένως, να εξεταστεί η δυνατότητα κατ’ εξαίρεση ένταξης από το 12ο έτος, όχι οριζόντια, αλλά ύστερα από αυστηρή, εξατομικευμένη διεπιστημονική αξιολόγηση.
Αντίστοιχα τίθεται το ερώτημα τι συμβαίνει στο άλλο άκρο: όταν ένας άνθρωπος με μόνιμη αναπηρία εξακολουθεί να έχει την ίδια ή ακόμη μεγαλύτερη ανάγκη υποστήριξης μετά το ανώτατο ηλικιακό όριο.
Χαρακτηριστικά αναφέρεται στην ερώτηση: «Ανακύπτει, επομένως, ένα κρίσιμο ζήτημα συνέχειας της φροντίδας: τι συμβαίνει με έναν ωφελούμενο που εντάσσεται στον θεσμό στα 64, 65 ή 66 έτη, δημιουργεί σχέση εμπιστοσύνης με τον Προσωπικό Βοηθό του και εξακολουθεί να έχει ακριβώς τις ίδιες ή ακόμη μεγαλύτερες λειτουργικές ανάγκες μετά τη συμπλήρωση του προβλεπόμενου ηλικιακού ορίου; Η ανεξάρτητη διαβίωση δεν μπορεί να έχει ημερομηνία λήξης όταν η ανάγκη που οδήγησε στην παροχή της προσωπικής βοήθειας εξακολουθεί αποδεδειγμένα να υφίσταται».
Πιστοποιήσεις και εισοδηματικά κριτήρια που αφήνουν ανθρώπους εκτός
Σοβαρό ζήτημα τίθεται και για τις πιστοποιήσεις αναπηρίας. Σύμφωνα με τις επισημάνσεις της ΕΣΑμεΑ που ενσωματώνονται στην Ερώτηση, η εφαρμογή του κανονιστικού πλαισίου οδηγεί σε αποκλεισμούς ακόμη και ανθρώπων με πιστοποιημένες σοβαρές αναπηρίες, λόγω της διάρκειας ή του φορέα έκδοσης της πιστοποίησής τους.
Παράλληλα, ζητούνται εξηγήσεις για τα εισοδηματικά κριτήρια, καθώς το εισόδημα μπορεί να επηρεάζει τόσο την επιλεξιμότητα όσο και την κατάταξη, χωρίς να αποτυπώνει πάντοτε το πραγματικό κόστος που συνεπάγεται μία βαριά αναπηρία για έναν άνθρωπο και την οικογένειά του.
Όπως αποτυπώνεται χαρακτηριστικά στην Ερώτηση: «Το ονομαστικό ή φορολογητέο εισόδημα ενός ατόμου ή ενός νοικοκυριού δεν αποτυπώνει κατ’ ανάγκη το πραγματικά διαθέσιμο εισόδημά του. Φαρμακευτικές και θεραπευτικές ανάγκες, εξειδικευμένος εξοπλισμός, τεχνικά βοηθήματα, προσαρμογές κατοικίας, αυξημένες ανάγκες μετακίνησης και άλλες αναγκαίες δαπάνες που συνδέονται με την αναπηρία μπορούν να επιβαρύνουν σημαντικά και σε μόνιμη βάση τον οικογενειακό προϋπολογισμό».
Η κοινοβουλευτική παρέμβαση της κας Σπυριδάκη μεταξύ άλλων έχει και ως σκοπό την αποσαφήνιση της ίδιας της φύσης του θεσμού: «Ο Προσωπικός Βοηθός δεν αποτελεί απλώς μία εισοδηματική ενίσχυση προς ένα νοικοκυριό. Αποτελεί υπηρεσία που συνδέεται με την αυτονομία, την ανεξάρτητη διαβίωση, την προσωπική ασφάλεια και τη δυνατότητα κοινωνικής συμμετοχής του ατόμου με αναπηρία».
Όταν χρειάζεσαι βοήθεια ακόμη και για να ζητήσεις… βοήθεια
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις καταγγελίες και μαρτυρίες για την ηλεκτρονική πλατφόρμα: λανθασμένα ή μη επικαιροποιημένα στοιχεία, ασυμφωνίες στην οικογενειακή μερίδα, προβλήματα κατά την αυτόματη άντληση δεδομένων και ακόμη και προειδοποιητικά μηνύματα περί ηλικιακής μη επιλεξιμότητας σε πολίτες που τελικά αποδείχθηκαν δικαιούχοι.
Όπως σημειώνεται χαρακτηριστικά στην Ερώτηση: «Δημιουργείται έτσι μία εμφανής αντίφαση: ένας άνθρωπος μπορεί στην πράξη να χρειάζεται βοήθεια για να μπορέσει ακόμη και να υποβάλει την αίτηση με την οποία ζητά Προσωπικό Βοηθό».
Για τον λόγο αυτό, σύμφωνα με την Ερώτηση, «πρέπει να αποσαφηνιστεί ποιος δημόσιος φορέας έχει θεσμικά την ευθύνη να παρέχει διά ζώσης υποστήριξη κατά την υποβολή της αίτησης, χωρίς ο πολίτης να αναγκάζεται να γνωστοποιεί προσωπικούς κωδικούς ή ευαίσθητα δεδομένα σε τρίτους, και εάν εξετάζεται η οργανωμένη συνδρομή μέσω ΚΕΠ, Κέντρων Κοινότητας ή άλλων κατάλληλα στελεχωμένων δημόσιων δομών».
Όταν ακόμη και το help desk δεν μπορεί να ανταποκριθεί – Πόσες κλήσεις μένουν αναπάντητες;
Ακόμη μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι, σύμφωνα με τις αναφορές ατόμων με αναπηρία και εκπροσώπων τους που καταγράφονται στην κοινοβουλευτική παρέμβαση, σημαντικές δυσχέρειες παρουσιάζονται ακόμη και στην επικοινωνία με το help desk της υπηρεσίας. Η ΕΣΑμεΑ αναφέρει ότι έχει γίνει αποδέκτης διαμαρτυριών, μεταξύ άλλων, για αδυναμία τηλεφωνικής επικοινωνίας λόγω συνεχώς κατειλημμένης γραμμής.
Το ζήτημα αποκτά ακόμη μεγαλύτερη βαρύτητα επειδή η υπηρεσία δεν βρίσκεται πλέον σε περιορισμένη πιλοτική εφαρμογή. Από τις 26 Αυγούστου 2026 η πλατφόρμα λειτουργεί για νέες αιτήσεις στο πλαίσιο της μόνιμης υπηρεσίας εθνικής εμβέλειας, γεγονός που δημιουργεί πολλαπλάσιες ανάγκες ενημέρωσης, τεχνικής βοήθειας και εξυπηρέτησης.
Όπως υπογραμμίζεται στην Ερώτηση: «Σε μία νέα υπηρεσία εθνικής εμβέλειας, η οποία απευθύνεται σε ανθρώπους με αναπηρία και στις οικογένειές τους και περιλαμβάνει σύνθετες διαδικασίες υποβολής αιτήσεων, πιστοποίησης και αξιολόγησης, η άμεση και προσβάσιμη ενημέρωση δεν αποτελεί δευτερεύον διοικητικό ζήτημα αλλά βασική προϋπόθεση για την ουσιαστική πρόσβαση στον ίδιο τον θεσμό.»
Γι’ αυτό η Κατερίνα Σπυριδάκη ζητά από το Υπουργείο μετρήσιμες απαντήσεις και όχι γενικές διαβεβαιώσεις: με πόσα άτομα λειτουργεί σήμερα το help desk και με πόσα λειτουργούσε στην πιλοτική περίοδο; Ενισχύθηκε πριν από την πανελλαδική εφαρμογή; Πόσες κλήσεις έχει δεχθεί; Πόσες έμειναν αναπάντητες ή εγκαταλείφθηκαν; Ποιος είναι ο μέσος χρόνος αναμονής και ποιος ο χρόνος απόκρισης στα ηλεκτρονικά αιτήματα;
Τα 10 ερωτήματα προς το Υπουργείο
Με την Ερώτηση ζητείται η επανεξέταση των ηλικιακών ορίων, τόσο για παιδιά κάτω των 16 ετών με εξαιρετικά υψηλές ανάγκες υποστήριξης όσο και για τη συνέχιση της βοήθειας μετά το ανώτατο ηλικιακό όριο, καθώς και η άρση αποκλεισμών που συνδέονται με τις πιστοποιήσεις αναπηρίας και τα εισοδηματικά κριτήρια. Παράλληλα, ζητείται να εξεταστεί, υπό αυστηρές προϋποθέσεις, η δυνατότητα συγγενικού προσώπου ως Προσωπικού Βοηθού, να υπάρξει διά ζώσης υποστήριξη για την υποβολή αιτήσεων και να διορθωθούν προβλήματα και λανθασμένες ενδείξεις της ηλεκτρονικής πλατφόρμας. Τέλος, ζητούνται συγκεκριμένα στοιχεία για τη στελέχωση και λειτουργία του help desk και του τηλεφωνικού κέντρου, τις αναπάντητες κλήσεις και τους χρόνους εξυπηρέτησης, καθώς και άμεσα μέτρα για την ουσιαστική και έγκαιρη υποστήριξη των ατόμων με αναπηρία.
«Ο Προσωπικός Βοηθός είναι ένας πολύ σημαντικός θεσμός. Και ακριβώς επειδή είναι σημαντικός, δεν αρκεί να τον κάνουμε μόνιμο στα χαρτιά. Πρέπει να λειτουργεί για τους ανθρώπους που πραγματικά τον χρειάζονται.
Αυτή η παρέμβαση δεν γεννήθηκε σε ένα γραφείο. Προέκυψε μέσα από όσα μας μετέφεραν το Σωματείο “ΚΡΑΥΓΗ ΑμεΑ”, η ΕΣΑμεΑ, άνθρωποι με αναπηρία και οικογένειες που δοκιμάζουν σήμερα στην πράξη το νέο σύστημα. Και πίσω από κάθε “τεχνικό πρόβλημα”, κάθε ηλικιακό φίλτρο και κάθε αποκλεισμό υπάρχει ένας πραγματικός άνθρωπος και μία οικογένεια που παλεύει καθημερινά.
Δεν μπορεί ένα παιδί με εξαιρετικά υψηλές ανάγκες υποστήριξης να αποκλείεται χωρίς καν να αξιολογηθεί επειδή είναι 15 και όχι 16 ετών. Δεν μπορεί η ανάγκη ενός ανθρώπου για ανεξάρτητη διαβίωση να εξαφανίζεται επειδή άλλαξε ηλικιακή κατηγορία. Δεν μπορεί μία πιστοποίηση, ένα εισοδηματικό φίλτρο ή ένα λάθος της πλατφόρμας να υψώνει ένα νέο εμπόδιο εκεί όπου η Πολιτεία υποτίθεται ότι ήρθε για να αφαιρέσει εμπόδια.
Ο στόχος μας δεν είναι να ακυρώσουμε έναν θεσμό που είναι αναγκαίος. Είναι να τον κάνουμε δικαιότερο, λειτουργικότερο και πραγματικά προσβάσιμο. Γιατί η καθολικότητα δεν μετριέται από το αν μία υπηρεσία υπάρχει σε όλη την Ελλάδα. Μετριέται από το αν μπορεί πράγματι να φτάσει στον άνθρωπο που την έχει ανάγκη», δήλωσε χαρακτηριστικά κλείνοντας η Βουλευτής Λασιθίου του ΠΑΣΟΚ, Κατερίνα Σπυριδάκη.
Ακολουθήστε μας στο Google News για να ενημερώνεστε για τα τελευταία νέα
