«Να λες λίγα και να σκέφτεσαι πολλά»

Toυ Νίκου Κουτσιανά – Η προτροπή αυτή αποκτά ιδιαίτερο βάρος όταν κοιτάζουμε την πολιτική ζωή της Ελλάδας. Ζούμε μέσα σε έναν καταιγισμό δηλώσεων, υποσχέσεων και αντιπαραθέσεων, αλλά δυσκολευόμαστε να διακρίνουμε τη σκέψη που προηγείται των αποφάσεων.

Οι λέξεις πληθαίνουν, ενώ η εμπιστοσύνη δοκιμάζεται. Ο πολίτης ακούει καθημερινά τι πρόκειται να αλλάξει και αναρωτιέται γιατί η δική του ζωή παραμένει τόσο δύσκολη.

Η πολιτική επικοινωνία επιβάλλει έναν εξαντλητικό ρυθμό. Κάθε γεγονός απαιτεί άμεσο σχόλιο, κάθε αντίπαλος μια απάντηση, κάθε δυσκολία μια διαβεβαίωση. Όποιος διστάζει να τοποθετηθεί θεωρείται αδύναμος. Όποιος αναγνωρίζει αβεβαιότητα κινδυνεύει να κατηγορηθεί για ανεπάρκεια. Έτσι, η δημόσια συζήτηση ευνοεί τη βεβαιότητα ακόμη και όταν απουσιάζει η γνώση. Και η προσεκτική σκέψη παραχωρεί τη θέση της στην αποτελεσματική ατάκα.

Όμως η διακυβέρνηση απαιτεί χρόνο, μελέτη και συναίσθηση των συνεπειών. Πριν εξαγγείλεις μια μεταρρύθμιση, χρειάζεται να γνωρίζεις ποιο πρόβλημα λύνει, ποιον επιβαρύνει και πώς θα εφαρμοστεί. Πριν μιλήσεις για ανάπτυξη, οφείλεις να εξηγήσεις πώς αυτή φτάνει στον μισθό, στη στέγη, στην περιφέρεια. Πριν επικαλεστείς το δημόσιο συμφέρον, πρέπει να αποδείξεις ότι μπορείς να αντισταθείς στα συμφέροντα που το υπονομεύουν.

Η κυβέρνηση φέρει την πρώτη ευθύνη. Διαθέτει την εξουσία, τους πόρους και την πρόσβαση στην πληροφορία.

Λογοδοσία με αποτελέσματα

Οφείλει επομένως να λογοδοτεί με συγκεκριμένα αποτελέσματα. Η επίκληση δυσκολιών δεν αρκεί όταν ο εργαζόμενος αγωνιά για το εισόδημά του και ο νέος αδυνατεί να σχεδιάσει το μέλλον του. Η παραδοχή ενός λάθους, η διόρθωση μιας αδικίας και ο σεβασμός στον έλεγχο αποτελούν ουσιαστικές πράξεις δημοκρατικής ευθύνης.

Η αντιπολίτευση, από την πλευρά της, κρίνεται από την ικανότητά της να μετατρέπει την κοινωνική δυσαρέσκεια σε αξιόπιστη προοπτική. Η καταγγελία αποκτά πολιτική δύναμη όταν συνοδεύεται από σχέδιο.

Ιδιαίτερα η Αριστερά και η Κεντροαριστερά χρειάζονται βαθύτερη αυτοκριτική. Η πολυδιάσπαση, οι προσωπικοί ανταγωνισμοί και η αδυναμία προγραμματικής συνεννόησης στερούν από την κοινωνία μια συγκροτημένη εναλλακτική. Η ενότητα χρειάζεται κοινές δεσμεύσεις, δημοκρατική λειτουργία και απαντήσεις στα πραγματικά προβλήματα.

«Να σκέφτεσαι πολλά» σημαίνει πρωτίστως να ακούς προσεκτικά,τον άνθρωπο που περιμένει στο νοσοκομείο,τον εκπαιδευτικό που παλεύει μέσα στην τάξη,τον αγρότη που αναρωτιέται αν θα συνεχίσει να καλλιεργεί,τον μικρό επιχειρηματία που προσπαθεί να κρατήσει ανοιχτή την επιχείρησή του. Η εμπειρία τους πρέπει να επηρεάζει τον σχεδιασμό και την κατανομή των δημόσιων πόρων. Εκεί δοκιμάζεται η κοινωνική ευαισθησία κάθε πολιτικής δύναμης.

Διάρκεια στις επιλογές

Η χώρα χρειάζεται επίσης διάρκεια στις μεγάλες επιλογές της. Η παιδεία, η υγεία, το δημογραφικό, η παραγωγική ανασυγκρότηση και η προστασία της φύσης ξεπερνούν έναν εκλογικό κύκλο. Απαιτούν εθνική συνεννόηση και εθνική στρατηγική με καθαρές αρχές και δημόσιες διαδικασίες. Η συνεργασία μπορεί να συνυπάρχει με την ιδεολογική διαφωνία. Προϋποθέτει όμως ότι τα κόμματα αναγνωρίζουν την ευθύνη τους απέναντι στις επόμενες γενιές και δέχονται να κριθούν για συγκεκριμένες δεσμεύσεις.

Υπάρχει, τέλος, η δική μας ευθύνη ως πολιτών. Όταν επιβραβεύουμε την προσβολή, την υπερβολή και την ανέξοδη υπόσχεση, συμβάλλουμε στην αναπαραγωγή τους.

Ενοχή και ανοχή

Ο ποιητής Γιώργος Δουατζης στην «Πατρίδα των καιρών» μας θυμίζει.

«Μην ξεχνάς, πως δεν υπάρχει πιο μεγάλη ενοχή από την ανοχή μας».

Χρειάζεται να απαιτούμε τεκμηρίωση, κοστολόγηση και λογοδοσία. Να εξετάζουμε ποιος πληρώνει κάθε απόφαση και ποιος ωφελείται. Να συμμετέχουμε στα κοινά πέρα από την εκλογική κάλπη, στους συλλόγους, στην αυτοδιοίκηση, στις συλλογικές πρωτοβουλίες. Η δημοκρατία δυναμώνει όταν η κοινωνία διατηρεί τη φωνή και την ανεξαρτησία της.

Η σοβαρότητα φαίνεται στην προετοιμασία, στην επιλογή συνεργατών, στη διαφάνεια των αποφάσεων και στην προθυμία αναθεώρησης όταν τα δεδομένα αλλάζουν. Εκεί θεμελιώνεται η αξιοπιστία που χρειάζεται ο δημόσιος βίος μας.

Το «να λες λίγα» αποκτά αξία όταν κάθε λέξη περιέχει αλήθεια και δέσμευση. Το «να σκέφτεσαι πολλά» σημαίνει ότι πριν αποφασίσεις για τους άλλους, προσπαθείς να κατανοήσεις τη ζωή τους. Η Ελλάδα έχει ανάγκη αυτή την πολιτική ωριμότητα. Από ανθρώπους που μετρούν τις συνέπειες πριν μετρήσουν τις εντυπώσεις και από πολίτες που ζητούν έργο, δικαιοσύνη και σεβασμό, έχοντας τη δύναμη να ελέγχουν όσους τους κυβερνούν.

* Ιδρυτής SYMBEEOSIS
Ιδρυτής APIVITA