Ο νόμος της ζούγκλας στον νέο κόσμο

Του Μιχάλη Ψύλου-Όσο και αν μας θλίβει το γεγονός, πρέπει να το παραδεχτούμε: Στον κόσμο της ζούγκλας, υπερισχύει η αρχή της βίας«Υπάρχει μόνο ένα πράγμα: Η δική μου αίσθηση ηθικής. Η δική μου λογική. Αυτό είναι το μόνο πράγμα που μπορεί να με σταματήσει»: Αυτή ήταν η κυνική απάντηση του προέδρου Τραμπ , σε ερώτηση των «New York Times», αν υπάρχουν όρια στην παγκόσμια δύναμή του.
Με απλά λόγια; Στον κόσμο του Αμερικανού προέδρου δεν υπάρχει διεθνές δίκαιο, μόνο ο νόμος της ζούγκλας!

Με τους χειρότερους οιωνούς μπήκε η νέα χρονιά. Όπως γράφει η ισπανική El Pais σήμερα στο κύριο άρθρο της, «η μεγαλύτερη πηγή παγκόσμιας αστάθειας δεν θα είναι η Κίνα, η Ρωσία, το Ιράν ή οι περίπου 60 συγκρούσεις που μαίνεται αυτή τη στιγμή σε όλο τον κόσμο – ο υψηλότερος αριθμός από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Ο κύριος ένοχος θα είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες»

Αυτή είναι η βασική ιδέα που προκύπτει από τη συνέντευξη του Αμερικανού προέδρου στους ΝΥΤ. Αν και παραδέχτηκε ότι η κυβέρνηση των ΗΠΑ οφείλει να τηρεί το διεθνές δίκαιο, πρόσθεσε όμως: «Εξαρτάται από τον ορισμό του διεθνούς δικαίου»!

Ως αρχιστράτηγος των ενόπλων δυνάμεων, ο πρόεδρος Τραμπ δεν δεσμεύεται ουσιαστικά από διεθνείς κανόνες ή συνθήκες. Από τη Βενεζουέλα και το Ιράν έως τη Γροιλανδία και το ΝΑΤΟ, ο Τραμπ αναπτύσσει μια κοσμοθεωρία που αλλάζει τους κανόνες του παιχνιδιού.

Πολλοί θα διαφωνήσουν βέβαια, θέτοντας το ερώτημα: «Μα τώρα ανακαλύψατε την…Αμερική;»

Απαριθμούν πολυάριθμες περιπτώσεις στις οποίες οι Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά και το ΝΑΤΟ, έχουν επιτεθεί ή εισβάλει σε άλλες χώρες, καλή ώρα στην πρώην Γιουγκοσλαβία. Πού ήταν τότε το διεθνές δίκαιο;

Πραγματικά, είναι δύσκολο να διαφωνήσει κανείς με αυτή την άποψη. Επειδή σε όλους τους πολέμους μετά τον Β` Παγκόσμιο-από την Κορέα, ως το Βιετνάμ, την Γιουγκοσλαβία, το Ιράκ, τη Λιβύη, την Ουκρανία και τη Γάζα, το διεθνές δίκαιο αγνοήθηκε.

Οι βασικές κατευθυντήριες αρχές ήταν στην πλειονότητά τους η αλλαγή καθεστώτος για την έναρξη της οικοδόμησης ενός «δημοκρατικού κράτους».

Μόνο που το αποτέλεσμα ήταν, δυστυχώς, όχι η δημοκρατική τάξη ,αλλά η αταξία και οι εμφύλιοι πόλεμοι .

«Ουδείς ξέρει πού είναι»

Δυστυχώς: Όλοι λένε ότι υπάρχει το διεθνές δίκαιο, αλλά ουδείς ξέρει πού βρίσκεται. Γιατί απλά ο νόμος εφαρμόζεται στους εχθρούς και ερμηνεύεται για τους φίλους!

Το θέμα άλλωστε είναι ότι, για να είναι αποτελεσματικός, ένας νόμος πρέπει να υπάρχει και μια εξουσία για να τον επιβάλλει. Και στην περίπτωση του διεθνούς δικαίου, δεν υπάρχει εξουσία με αποτελεσματική ισχύ, καθώς ο ΟΗΕ και το Συμβούλιο Ασφαλείας, ουδεμία δυνατότητα έχουν. Ο νόμος είναι ισχυρός για τον αδύναμο και αδύναμος για τον ισχυρό».

Η «τάξη» του Ψυχρού Πολέμου

Όσο και αν μας θλίβει το γεγονός, πρέπει να το παραδεχτούμε: Στον κόσμο της ζούγκλας, υπερισχύει η αρχή της βίας. Οι αδύναμοι έχουν μόνο μία επιλογή: Να δεχτούν τον εκβιασμό του ισχυρού ή να καταστραφούν.

Δεν είναι μάλιστα λίγοι εκείνοι που «νοσταλγούν» την «τάξη» που προέκυψε από την ύπαρξη δύο μπλοκ, όπως υπήρχε κατά τη διάρκεια του Ψυχρού Πολέμου.

Η «τάξη» αυτή γίνεται πλέον προσπάθεια αντικατάστασής της με την λεγόμενη «Pax Americana».

Ο Τραμπ γνωρίζει πολύ καλά αυτή την εξέλιξη όταν δηλώνει την πρόθεσή του να ξεπεράσει το ιστορικό Δόγμα Μονρόε με το «Δόγμα Ντόνροε», με ισχύ όχι μόνο στη Νότια Αμερική, αλλά σε όλον τον κόσμο. Η στάση του Τραμπ απέναντι στην Ευρώπη δεν φαίνεται να είναι διαφορετική.

Το τέλος της «φιλελεύθερης ηγεμονίας»

Η αποχώρηση επίσης των Ηνωμένων Πολιτειών από 66 διεθνείς συνθήκες και θεσμούς, και ιδίως από την Επιτροπή Διεθνούς Δικαίου, σηματοδοτεί το τέλος της λεγόμενης «φιλελεύθερης ηγεμονίας», που βασίζεται σε παγκόσμιους κώδικες.

Ο πρόεδρος Τραμπ θέλει να επιβάλει ένα νέο παράδειγμα: τον λεγόμενο «συναλλακτικό ρεαλισμό», δηλαδή μια προσέγγιση στην εξωτερική πολιτική που βασίζει το δόγμα του πολιτικού ρεαλισμού σε μια διαπραγματευτική λογική, τυπική του κόσμου της αγοράς.

Αυτό το δόγμα δεν έχει ανάγκη από το διεθνές δίκαιο. Αντί να αναθέτει τη δημιουργία κανόνων ή νόμων σε μόνιμες επιτροπές εμπειρογνωμόνων στη Γενεύη ή τη Νέα Υόρκη, η Ουάσιγκτον προτιμά διμερείς συμφωνίες, όπου το συντριπτικό διαπραγματευτικό βάρος ισχύος της Αμερικής, μπορεί να επιβληθεί.

Όμως ,η έλλειψη ενός κοινού νομικού κέντρου βάρους θα δυσχεράνει την αντιμετώπιση των παγκόσμιων προκλήσεων. Η ιστορία θα δείξει εάν η «Μεγάλη Διάλυση» του 2026 ήταν μια πράξη διορατικότητας ή ένα σοβαρό στρατηγικό λάθος που θα πολλαπλασιάσει τους εχθρούς των Ηνωμένων Πολιτειών, στη νέα πολυπολική εποχή.

Πηγή: Ναυτεμπορική